X
تبلیغات
وبلاگ مرجع و جامع علوم ازمایشگاهی - میکروب
ن :
ت : 2013/8/23

محلول هيدرات پتاسيم و گليسيرين

عناصر قارچي در محلول هيدروكسيد پتاسيم بعد از چند روز از بين خواهند رفت.
افزودن گليسيرين به اين محلول باعث مي شود تا بتوان نمونه را براي مدت بيشتري حفظ و نگهداري نمود.
فرمول تهيه بدين قرار است:
هيدروكسيد پتاسيم 20 گرم
گليسيرين 20 ميلي ليتر
اب مقطر 80 ميلي ليتر

 



:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, فرزاد عسگری, میکروب, قارچ شناسی, محلول هيدرات پتاسيم و گليسيرين
ن :
ت : 2013/7/16
ن :
ت : 2013/7/16

mayer's egg albumin
از فرمول سفيده تخم مرغ مير در تثبيت نمونه ناخن،مو،تراشه پوست و غيره جهت رنگ اميزي استفاده مي شود.
50 ميلي ليتر سفيده تخم مرغ را با 50 ميليتر گليسيرين مخلوط مي كنند،بهم مي زنند و سپس از كاغذ صافي ضخيم و يا چند لايه گاز عبور مي دهند.
افزودن قدري كريستال تيمول به اين محلول به منظور نگهداري سفيده تخم مرغ و جلوگيري از رشد كپكها مناسب است.


:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, فرزاد عسگری, میکروب, قارچ شناسی, سفیده تخم مرغ میر
ن :
ت : 2013/7/16



موکورمیکوزیس بیماری حاد و نسبتاً کشنده است که به سرعت 


توسعه می یابد و بعلت قارچهای زیگومیستها ایجاد می گردد. 

 

اینعوامل بطور معمول بیماریزا نمی باشند، بیماریهای ناتوان کننده 


ای چون دیابت ( بخصوص در مرحله کنترل نشده و اسیدوز )، 


لوسمی، سل، سوختگی و سوء تغذیه زمینه را برای ابتلا به 


بیماری فراهم می سازنند. این قارچها علاقه خاص در تهاجم به 


عروق خونی دارند ضایعات اغلب با واکنشهای نکروزه و چرکی 


همراه می باشند.



:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, فرزاد عسگری, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/9/2
دانشمندان انگلیسی ثابت کردند ساده‏ترین شکل حیات بر روی زمین یعنی باکتریها هم دماغ دارند و با کمک آن می‏توانند بوی آمونیاک موجود در فضا را احساس کنند.
 
 دانشمندان دانشگاه نیوکسل انگلستان نشان دادند باکتریهایی که معمولا در خاک به وفور یافت می‏شوند می‏توانند بو بکشند و نسبت به آمونیاک موجود در هوا واکنش نشان دهند. در گذشته تصور می‏رفت چنین حس بویایی تنها ویژه شکلهای پیچیده‏تری از حیات یعنی “اوکاریوتها” است.



:: موضوعات مرتبط: مترفقه، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, فرزاد عسگری, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/8/25

آزمایش مستقیم: تراشه ضایعات جلدی پوست و ناخن را مستقیماً در محلول هیدروکسید پتاسیم شفاف می کنند، نمونه های خلط، واژن، ادرار و مدفوع باید سریعاً آزمایش شوند، زیرا انواع کاندیدا به سرعت در چنین محیط هایی در آزمایشگاه تکثیر می یابند.معمولاً در ضایعات سطحی، مایعات بدن یا ضایعات تازه تر، بلاستوکونیدی (مرحله مخمری) فراوان تر و در ضایعات عمیق تر و یا مزمن تر هیف و هیف کاذب به مقدار فراوان تر قابل مشاهده است.در شکل پایینی شما بلاستوکونیدی و هایف کاذب را ماشاهده می کنید.

کشت: محیط Sc باید از نمونه های تازه برای کشت استفاده کرد، گونه های کاندیدا روی اکثر محیط های کشت به خوبی رشد می کند محیط ارجح سابورودد کستروز آگار حاوی آنتی بیوتیک ضد باکتری یا همان محیط SC می باشد. امروزه محیطهای کشت رنگ زا ( کروم آگار ) در تشخیص افتراقی گونه های مختلف کاندیدا بکار می رود.

ایجاد لوله زایا: لوله زایا در کاندیدا آلبیکنس طویل و به قطر بیش از ۲/۵برابر سلول مادر است، سایر گونه های کاندیدا یا قادر به ایجاد لوله زایا نیستند و یا لوله های زایای کوتاه ایجاد می نمایند.

تولید کلامیدوکونیدی (محیط کورن میل آگار): کاندیدا آلبیکنس هیف، بلاستوکونیدی و کلامیدوکونیدی ایجاد می نماید. سایر گونه های کاندیدا تنها هیف و بلاستوکونیدی تولید می کنند و معمولاً قادر به ایجاد کلامیدوکونیدی نمی باشند. (بندرت در گونه های کاندیدا استلاتوئیده و تروپیکالیس نیز گاهی کلامیدوکونیدی و کونیدی به شکل قطره اشک ایجاد می گردد).

آزمایش تخمیر قندها:فقدان جذب اینوزیتول در گلابراتا آن را از کریپتوکوکوس متمایز می سازد.

  • الفآزمایش تخمیر قندها(فرمانتاسیون): با حضور اسید یا گاز یا هر دو و یا به اصطلاح تخمیر انواع مختلف قندها در لوله هایی که حاوی یک قند خاص هستند از روی جداول موجود می توان گونه های مختلف کاندیدا را تشخیص داد.در این محیط از دیسکهای آماده قندی مثل گالاکتوز، لاکتوز، ملیبیوز، رافینوز، دکستروز، مالتوز، ساکاروز و غیره می توان استفاده نمود.
  •  آزمایش جذب قندها (آسیمیلاسیون): در آسیمیلاسیون کربن از محیط Yeast carbon base  یا  Y.C.B و در آسیمیلاسیون نیتروژنYeast nitrogen base  از محیط  Y.N.B یا استفاده می شود.اخیراً کیتهایی به نام Apl20 system در بازار عرضه شده است که از آنها بعنوان تست سریع تخمیر قندها استفاده می شود.


:: موضوعات مرتبط: ازمایش، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, ازمایش, فرزاد عسگری
ن :
ت : 2012/8/23
تصویر چهار لام قارچ شناسی

را امروز براتون معرفی معرفی میکنیم  که خودمان در آزمایشگاه قارچ شناسی دانشگاه

 اماده کردیم.



:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, فرزاد عسگری, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/8/22




                                                           

                                                       دانلود



:: موضوعات مرتبط: ارشد(سوالات کنکور ادوار گذشته)، سوالات امتحانی، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, سوالات, فرزاد عسگری
ن :
ت : 2012/8/15
برای اولین بار در تاریخ علمی کشور یک گونه جدید باکتری مایکو باکتریوم تحت نام کشور ایران به ثبت جهانی رسید.این باکتری همزمان در شش مرکز تحقیقاتی در یونان، هلند، سوئد، آمریکا، ایتالیا و ایران کشف شد و چون ایران زودتر از همه آن را به کمیته بین المللی ثبت میکروب ها معرفی کرد، مایکو باکتریوم جدید به نام کشور کاشف آن یعنی ایران به نام مایکو باکتریوم ایرانیکوم Mycobacterium Iranicum نامگذاری شد.
مهر:با تلاش دکتر حسن شجاعی عضو هیات علمی عفونی و گرمسیری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، برای اولین بار در تاریخ علمی کشور یک گونه جدید باکتری مایکو باکتریوم تحت نام کشور ایران به ثبت جهانی رسید.

دکتر حسن شجاعی عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان این خبر افزود: مایکو باکتریوم ایرانیکوم در بدن انسان موجب مننژیت شبه سل و همچنین ضایعات پوستی می شود.

وی افزود: این باکتری همزمان در شش مرکز تحقیقاتی در یونان، هلند، سوئد، آمریکا، ایتالیا و ایران کشف شد و چون ایران زودتر از همه آن را به کمیته بین المللی ثبت میکروب ها معرفی کرد، مایکو باکتریوم جدید به نام کشور کاشف آن یعنی ایران به نام مایکو باکتریوم ایرانیکوم Mycobacterium Iranicum نامگذاری شد.

دکتر شجاعی خاطرنشان کرد: این گونه جدید از مایکو باکتریوم ها را هفت سال پیش کشف کردم و پس از طی مراحل پیچیده جداسازی آن موفق شدم این گونه جدید را تحت نام کشورمان ثبت کنم.

دکتر شجاعی با اشاره به اینکه دو گونه دیگر از مایکو باکتریوم ها را نیز در زمان دانشجویی دکتری خود جداسازی کرده بودم ولی اروپایی ها آن را به نام خود ثبت کردند، گفت: فقط یک مجله در دنیا به نام International journal of systemic and evolutionary microbiology مجاز به نشر مقالات مربوط به کشف میکروب های جدید است که در شماره جدید این نشریه مقاله مایکو باکتریوم ایرانیکوم به عنوان جدیدترین گونه مایکو باکتریوم های کشف شده منتشر شده است.



:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی, فرزاد عسگری, حسن شجاعی
ن :
ت : 2012/8/8


Iran Receives World Approval for Newly Discovered Bacteria

TEHRAN (FNA)- Iran's newly-discovered bacteria named Mycobacterium Iranicum which causes tuberculosis-like meningitis and skin lesions in the human body received a world approval and was registered under Iran's name.

"I discovered the new type of mycobacterium 7 years ago and succeeded in registering it after going through very complex phases of segregation," Hassan Shojayee, the Iranian researcher who discovered Mycobacterium Iranicum, said on Wednesday.

"Mycobacterium Iranicum causes tuberculosis-like meningitis and skin lesions in the human body," he added.

Iran has made huge achievements in various fields of science and technology, from nuclear knowledge to stem cells and Nano technology, in the last two decades.

In one of recent cases, Iranian Health Minister Marziyeh Vahid Dastjerdi announced in September that the country would soon start production of 15 types of anti-cancer drugs.

"15 types of monoclonal anti-body drugs are being synthesized with the help of the Scientific Department of the Presidential Office, using hi-tech technology," Vahid Dastjerdi said.

Also in 2011, Iranian scientists succeeded in producing new types of medication for treating different kinds of cancer, viral diseases and arthritis with 100% positive results.



:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, فرزاد عسگری, حسن شجاعی
ن :
ت : 2012/8/8

پاروویروس ها جزء ساده ترین ویروس های جانوری DNAدار می باشند که دارای ۳ پروتئین ساختمانی به نام های VP1 ، VP2 و VP3 می باشند. تکثیر این ویروس ها در هسته سلول میزبان صورت می گیرد و برای تکثیر نیاز دارند که سلول در فاز S از چرخه تکثیر خود باشد، این مورد به علت نیاز این ویروس ها به فاکتورها و عوامل دخیل در سنتز DNA می باشد. به همین دلیل این ویروس ها فقط در سلول های در حال تقسیم، تکثیر می یابند.

 از بین ویروس های این خانواده، یک پاروویروس به نام B19  در انسان خاصیت بیماری زایی دارد. این ویروس انتشار گسترده ای دارد و عفونت های ناشی از آن در تمامی طول سال و در تمام گروه های سنی دیده می شود ولی معمولا به صورت همه گیری های محدود و به طور عمده در کودکان ظاهر می شود. این ویروس در سال 1975 در طی غربالگری نمونه های خون از نظر آنتی ژن سطحی ویروس هپاتیت B شناسایی گردید. انتقال ویروس معمولا از طریق ترشحات تنفسی و یا از طریق تماس دست آلوده با دهان صورت می گیرد و البته راههای انتقال دیگری شامل تزریق فرآورده های خونی، انتقال از مادر به جنین نیز برای آن ذکر شده است. شیوع بیماری معمولا در فصل بهار و از طریق راههای تنفسی می باشد.

آنتی بادی ضد B19 ، برای تمام طول زندگی پایدار می ماند و در بیشتر بالغین، این آنتی بادی وجود دارد که نمایانگر تماس قبلی و احتمالا مصونیت در مقابل ویروس می باشد. این ویروس می تواند در انسان از طریق راه تنفسی، تزریق خون یا فرآورده های خونی و همچنین از مادر به جنین منتقل گردد. آلودگی انسان با ویروس B19 منجر به بروز بیماری ها و اختلالات متفاوتی می گردد، به طوری که در کودکان منجر به بیماری اریتم عفونی( Erythema Infectiosum ) می گردد که به بیماری پنجم( fifth Disease ) نیز معروف است. اریتم عفونی یک بیماری خفیف می باشد که علاوه بر تب خفیف با ظهور دانه های پوستی به صورت ماکولوپاپولر در ناحیه گونه مشخص می شود و با ظاهری شبیه گونه سیلی خورده ( slapped cheek ) شناسایی می شود. و به سرعت بر روی بازو و ساق پا نیز گسترش می یابد.

عفونت با پاروویروس B19 در بالغین، بیشتر به صورت درد مفاصل و آرتریت حاد و گاهی اوقات به همراه بثورات پوستی، مشخص می شود. در بین مفاصل بدن، مفاصل مچ دست و زانو بیشتر گرفتار می شوند. در مبتلایان به آنمی همولیتیک مزمن، عفونت منجر به ایجاد بحران آپلاستیک گذرا ( Transient aplastic crisis ) می گردد، به طوری که در این افراد با توقف موقتی ساخت گلبولهای قرمز، بحران آپلاستیک به وجود می آید. این ویروس تمایل به سلولهای پیش ساز رده اریتروئید (اریتروبلاست ها) دارد. به دنبال آلودگی سلولهای فوق با این ویروس، تعداد RBC ها رو به کاهش رفته و مقدار هموگلوبین خون محیطی، کاهش می یابد. توقف موقتی ساخت RBC فقط در بیمارانی که به آنمی همولیتیک مزمن مبتلا هستند و دوره زندگی RBC های آنها کوتاهتر از حد طبیعی است، سبب بروز بحران آپلاستیک می گردد، اما در افراد طبیعی این توقف کوتاه(معمولا 7 تا 10 روز) در اریتروپوئز، به علت طولانی بودن عمر RBC ها، منجر به ایجاد آنمی واضحی نمی گردد.

در بیماران ایمونوساپرس، عفونت با پاروویروس B19 منجر به ایجاد آنمی مزمن می گردد. این حالت احتمالا به علت عدم توانایی سیستم ایمنی در از بین بردن ویروس ایجاد می گردد، به طوری که در نتیجه حذف نشدن ویروس، عفونت مزمن، همراه با تخریب سلول های پیش ساز اریتروئیدی در مغز استخوان و آنمی مزمن خواهد بود.

عفونت در خانم های باردار، در اغلب موارد تاثیر مضری بر جنین ندارد، اما در پاره ای از موارد عفونت خانم های باردار در طی دوران حاملگی با پارو ویروس B19، می تواند منجر به هیدروپس فتالیس( Hydrops fetalis ) و مرگ جنین گردد. در این حالت معمولا جنین بر اثر آنمی شدید و نارسایی احتقانی قلب، از بین می رود.

تشخیص آزمایشگاهی

تشخیص پارو ویروس B19 ، بیشتر بر اساس تعیین آنتی بادی های اختصاصی ضد ویروس از نوع   IgG و IgM می باشد. مبتلایان به اریتم عفونی و آرتریت حاد ناشی از B19 ، معمولا آنتی بادی اختصاصی از نوع IgM را در خون خود دارند، در حالی که وجود آنتی بادی اختصاصی از نوع IgG نشانگر عفونت قدیمی با ویروس می باشد. آنتی ژن های ویروس B19 را می توان در نمونه حاصل از شستشوی حلق و بینی و یا در نمونه های بافتی جنینی و مغز استخوان، شناسایی نمود. شناسایی DNA ویروس در نمونه های بدست آمده از بیمار، به روش های هیبریدیزاسیون دات بلات ( Dot-blot hybridization ) و PCR امکان پذیر است...



:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/7/26

رنگ‌آمیزی گرم (به انگلیسی: Gram staining) یکی از مهم‌ترین ومتداولترین روش‌های رنگ آمیزی در میکروبیولوژی است که اولین بار توسط کریستین گرم ابداع شد. دراین رنگ آمیزی باکتری‌ها بر مبنای رنگ باکتری پس ازرنگ آمیزی به دودسته گرم مثبت و گرم منفی تقسیم می‌شوند. رنگ باکتری پس ازرنگ آمیزی به توانایی حفظ رنگ اول وبه عبارتی به ساختمان دیواره سلولی باکتری بستگی دارد. دررنگ آمیزی گرم باکتری‌های گرم مثبت پس ازرنگ آمیزی به رنگ بنفش وباکتری‌های گرم منفی به رنگ قرمز مشاهده می‌شود. گرچه هر دو گروه یعنی باکتری‌های گرم مثبت و منفی دارای دیواره می‌باشند ولی فرق بین این دو گروه مربوط به خواصی است که در ساختمان دیواره سلولی آنها وجود دارد. اساس ساختمان در دیواره سلولی باکتری‌های گرم مثبت یک لایه ضخیمی‌است از پپتیدوگلیکان*[۱]، ولی در باکتری‌های گرم منفی ضخامت آن به حداقل می‌رسد.

 


روش رنگ‌آمیزی گرم

پیش از آغاز رنگ آمیزی نخست باید یک فروتی از محیط کشت خالص باکتری بر روی لام تهیّه کنیم، در ادامه مراحل رنگ آمیزی گرم به قرار زیر هستند:

  • نخست رنگ کریستال ویوله رابه مدت ۳۰ تا ۴۵ ثانیه برروی فروتی باکتری روی لام می ریزیم، درنتیجه همه باکتری‌ها به رنگ بنفش درخواهد درآمد.
  • پس از شستشوی فروتی با آب، رنگ کریستال ویوله را با افزودن لوگول به مدّت ۳۰ تا ۴۵ ثانیه تثبیت می کنیم. لوگل باکریستال ویوله ترکیب شده وایجاد کمپلکس‌هایی می‌نمایید که باعث تثبیت رنگ کریستال ویوله درداخل دیواره سلولی باکتری می‌شود. پس ازاین مرحله، همه باکتریها کماکان به رنگ بنفش مشاهده می‌شوند .
  • مرحله رنگ زدایی:

مهم‌ترین مرحله رنگ آمیزی است. دراین مرحله پس از شستشو لام با آب لام به مدت ۱۵ تا۲۰ ثانیه در معرض موادرنگ زدا مانند الکل استون قرار می‌گیرد سپس با آب مورد شستشو قرار می‌گیرد. درباکتریهای گرم منفی که دارای لایه‌های پپتیدو گلیکان محدود وغشای خارجی غنی از چربی هستند این حلال باعث حذف این لایه‌ها وغشا می‌گردد وباکتری رنگ مراحل قبل راازدست می‌دهد. ولی درباکتریهای گرم مثبت به علت ضخامت زیاد لایهٔ پپتیدوگلیکانی وعدم وجود لیپید فراوان در غشا رنگ مرحله قبل ازغشا خارج نمی‌شود .درنتیجه پس ازاین مرحله باکتریهای گرم منفی بی رنگ ولی باکتریهای گرم مثبت کماکان بنفش باقی خواهند ماند .

  • در انتها سطح فروتی راباسافرانین یا فوشین (قرمز رنگ) به مدت ۳۰ تا ۴۵ ثانیه می‌پوشانیم سپس باآب شستشو داده و پس از خشک شدن بامیکروسکوپ مورد بررسی قرار می‌گیرد. دراین مرحله باکتری‌های بی رنگ (باکتری های گرم منفی) به رنگ قرمز درمی‌آیند وباکتری‌های بنفش (باکتری های گرم مثبت) بدون تغییر رنگ باقی می‌مانند .

 کاربرد رنگ آمیزی گرم

از رنگ امیزی گرم به دو جهت استفاده می‌شود:

  • شناسایی جنس باکتری
  • آنتخاب آنتی بیوتیک مناسب (باکتری های گرم مثبت در مقایسه با باکتری های گرم منفی نسبت به پنی سیلین G حسّاسیت بیشتری دارند)

با این حال همه یباکتری ها را نمی‌توان با رنگ امیزی گرم مشاهده نمود. فهرستی از باکتری های مهم از نظر پزشکی که با رنگ امیزی گرم قابل مشاهده نیستند در جدول زیر امده است.

باکتری های مهم از نظر پزشکی که با رنگ آمیزی گرم قابل مشاهده نیستند

 

نام باکتری

علّت عدم مشاهده باکتری با روش گرم

روش رنگ آمیزی جایگزین

1

مایکوباکتریوم هاشامل مایکوباکتریوم توبرکلوزیس

وجود مقدار زیادی چربی در دیواره سلولی که از نفوذ رنگ جلوگیری می‌کند

رنگ‌آمیزی اسید فاست

2

ترپونما پالیدوم

نازکتر از آن است که دیده شود

میکروسکوپ زمینه تاریک یا آنتی بادی فلوئورسنت

3

مایکوپلاسما پنومونیه

نبود دیواره سلولی

روشی وجود ندارد

4

لژیونلا پنومونیه

عدم دریافت رنگ قرمز

طولانی نمودن مرحله افزودن سافرانین در رنگ آمیزی گرم

5

کلامیدیا از جمله کلامیدیا تراکوماتیس

وجود ارگانیسم های درون سلولی، کوچکی سلول

 

6

ریکتزیا

وجود ارگانیسم های درون سلولی، کوچکی سلول

رنگ آمیزی گیمسا یا سایر رنگ آمیزی های بافتی

 

 



:: موضوعات مرتبط: ازمایش، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/7/22

اسید فاست بمعنای مقاومت در مقابل رنگ بری با یک رنگ بر اسیدی می باشد. این خاصیت در باکتریها بسیار نادر است و فقط باکتریهای جنس مایکوباکتریوم و بعضی گونه های جنس نوکاردیا ، اسید فاست هستند. استافیلوکوکوس اپیدرمیس را هم می توان جزء باکتریهای اسید فاست دانست.

بطور کلی در دیواره سلولی باکتریهای اسید فاست مقدار چربی بسیار زیاد است (خصوصا در مایکوباکتریومها) و آنها مقادیر نسبتا زیادی مواد چربی ، مثل اسیدهای چرب ، مومها و چربیهای پیچیده دارند. دیواره سلولی این ارگانیسمها شبیه موم بوده بنابراین نسبتا غیر قابل نفوذ هستند. این نفوذ ناپذیری در برابر مواد ضد عفونی کننده هم به این باکتریها مقاومت بیش از حدی می دهد. همچنین آنها را در برابر خشک شدن مقاوم می کند و برای مدتهای طولانی می توانند در خلط یا دیگر مایعات خشک شده بدن باقی بمانند. ولی باسیل سل توسط پاستوریزاسیون و سترون سازی عادی توسط حرارت با آسانی از بین می رود.

 


دراین رنگ آمیزی بخاطر وجود دیواره سلولی نفوذ ناپذیر مومی ، برای نفوذ دادن رنگ اولیه که کربول فوشین می باشد انجام اقدامات ویزه ای ضروری میباشد. رنگ اولیه همراه با فنل 5% مایع (اسید کربولیک) تهیه می شود تا نفوذ با یاخته تشدید شود. حرارت هم بعنوان یک عامل نفوذ دهنده در اینجا بکار می رود . همینکه رنگ به دیواره سلولی نفوذ کرد ، سلول باکتری بخاطر خاصیت اسید فاست بودن ، علی رغم بکار بردن رنگ برهای قوی رنگ خود را حفظ می کند . سلولها اسید فاست رنگ اولیه را حفظ می کنند و در زیر میکروسکوپ برنگ قرمز دیده می شوند . در صورتیکه میکروبهای غیر اسد فاست رنگ ثانویه را جذب کرده و به رنگ آبی در می آیند.

روش رنگ آمیزی اسید فاست :

1-        ابتدا یک گسترش از باکتری روی لام تهیه کنید.

2-        بعد از طی کردن مراحل تثبیت با حرارت ، سطح لام را با رنگ کربول فوشین آغشته کنید.

3-        لام را حرارت دهید تا رنگ تبخیر شود(شعله را وارونه کنید و از روی رنگ بطور مکرر عبور دهید ) با شروع تبخیر رنگ از روی لام دوباره شعله را از روی رنگ عبور دهید و بعد آنرا دور کنید و اجازه ندهید رنگ بجوشد یا گستره خشک شود . به موازات تبخیر رنگ از روی لام ، کربول فوشین بیشتری به آن اضافه کنید. این عمل باید 5 دقیقه ادامه یابد.

4-        لام را سرد کنید بعد شستشو دهید تا نشکند.

5-        لام را کج کنید تا رنگ اضافه خارج شود و بعد آنرا بشوئید.

6-        سطح لام را با اسید- الکل آغشته کنید. ماده رنگ بر در این رنگ آمیزی HCL 3% در اتانول 95% است که این اسید الکل یک رنگ بر بسیار قوی است  و بگذارید 15 تا 30 ثانیه بماند . لام را با زاویه 45 درجه نگهدارید و محلول رنگ بر را قطره قطره روی آن بریزید . اگر خروج رنگ قرمز با محلول رنگ بر ادامه یافت دوباره لام را با اسید الکل آغشته کنید . زمانی که دیگر رنگ قرمز خارج نشد مرحله بعدی را انجام دهید . معمولا رنگبری کامل مایکوباکتریوم مشکل است .

7-        لام را شستشو دهید .

8-        سطح لام را با آبی متیلن لوفلر (رنگ ثانویه) آغشته کنید و بگذارید 1 دقیقه بماند.

9-        رنگ را خالی کرده و لام را بشوئید.

10-    لام را با کاغذ خشک کن به آرامی خشک کنید یا بگذارید در حالت زاویه دار در مجاورت هوا خشک شود.

گسترش را میکروسکوپ و روغن سدر بررسی کنید.

طرز تهیه رنگها و محلولها :

-            کربول فوشین                      

فوشین بازی                         3/. گرم

اتانول 95%                         10سی سی

فنل متبلور                           5 گرم

آب مقطر                             95 سی سی

فوشین را در اتانول حل کنید . در ظرف دیگر بلورهای فنل را در آب حل کنید بعد دو محلول را با هم کاملا مخلوط کنید.

-            رنگ بر اسید - الکل

اسید HCL 37%                  3 سی سی

اتانول 95%                         97 سی سی

اسید را به اتانول اضافه کرده و خوب مخلوط کنید.

-            آبی متیلن لوفلر

آبی متیلن                             3/.گرم

اتانول 95%                         30 سی سی

آب مقطر                             100 سی سی

ابتدا آبی متیلن را در اتانول حل کنید . بعد آب مقطر را اضافه کرده و خوب مخلوط کنید . در پایان محلول را با استفاده از کاغذ صافی و قیف صاف کنید.

 



:: موضوعات مرتبط: ازمایش، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/7/22

بعضی از باکتریها ماده لزجی از خود ترشح می کنند که خارج از سلول و پیرامون آن جمع می شود و دیواره سلولی را می پوشاند . این لایه کپسول نامیده می شود که ضخامتهای متفاوت و چسبندگی متغیر دارد. اندازه کپسول به محیط کشت میکروبی بستگی دارد و همچنین باکتریهای بیماریزا ، در بین باکتریهای تولید کننده کپسول ، کپسولهای بزرگتری دارند. جنس این کپسول از پلی ساکارید است که در آب محلول و غیر یونی است .

کاربرد کپسول در باکتریها :

کپسول بعنوان یک سد اسمزی بین باکتری و محیط اطراف آن عمل می کند و در واقع  نقش حفاظتی دارد. کپسول مانع از عمل بیگانه خواری گلبولهای سفید می شود همچنین بعنوان مخزن ذخیره مواد غذایی یا دفع مواد زائد هم می تواند عمل کند.

در تعدادی از باکتریهای بیماریزا ، وجود کپسول شدت بیماریزایی و عفونت زایی را افزایش می دهد و ممکن است حتی این بیماریزایی به وجود کپسول بستگی داشته باشد . مثلا در استرپتوکوکوس پنومونیا اگر توانایی تولید کپسول در باکتری از بین برود این باکتری غیر بیماریزا می شود.

در عمل رنگ آمیزی شرط رنگ گیری یک سلول یونی بودن آن می باشد یعنی وقتی سلول حالت یونی داشته باشد هنگام رنگ آمیزی بین نواحی یونیزه سطح سلول و اجزای یونیزه مولکولهای رنگ پیوند بوجود می آید . در نتیجه بین بارهای مخالف موجود در سطح سلول و مولکولهای رنگ پیوند یونی تشکیل می شود و باکتری رنگ می گیرد . اما چون کپسول را بعلت غیر یونی بودن آن نمی توان رنگ آمیزی کرد در نتیجه برای دیدن آن در زیر میکروسکوپ ، زمینه باکتری رنگ آمیزی می شود و در نتیجه امکان دیدن کپسول باکتری که بصورت بیرنگ ظاهر می شود ، فراهم می شود. این روش را رنگ آمیزی منفی می نامند.

در این روش رنگ آمیزی برای تثبیت گسترش از حرارت استفاده نمی شود . چون در اثر حرارت ، باکتری در داخل کپسول از شکل طبیعی خود خارج می شود.

روش کار در رنگ آمیزی کپسول :

1- روی یک لام تمیز بمقدار مساوی از مرکب چینی و سرم فیزیولوژی را با هم مخلوط کرده و با لوپ (نوک آنس) مقدار کمی از کشت باکتری را به آن اضافه کنید ، سوسپانسیون را به آرامی و کاملا مخلوط کنید و گسترش را پخش کنید و بگذارید در مجاورت هوا خشک شود.

٢-       سطح گسترش را با آبی متیلن لوفلر بپوشانید و بگذارید 3 دقیقه بماند . بعد رنگ اضافی را خالی کرده و بعد با آب مقطر آنرا شستشو دهید. در این هنگام ممکن است مقداری از گسترش نیز شسته شود و این جای نگرانی ندارد چون گسترش ضخیم است و حتما مقداری از آن برای مطالعه شما باقی می ماند.

٣-        لام را با زاویه 45 درجه نگدارید و بگذارید در مجاورت هوا خشک شود . توجه داشته باشید که هیچگاه کاغذ خشک کن را روی آن نکشید.

اگر محیط مایع بود استفاده از سرم فیزیولوژی ضروری نیست .

هنگام مخلوط کردن کشت با مایع به آرامی هم بزنید تا آرایش باکتریها بهم نخورد.

طرز تهیه رنگها و محلولها :

1-        آبی متیلن لوفلر

- آبی متیلن                           3/.گرم

- اتانول95%                        30سی سی

- آب مقطر                           100سی سی

رنگ را در اتانول حل کنید . آب مقطر را به آن اضافه کرده و خوب مخلوط کنید . محلول را با استفاده از قیف از کاغذ صافی عبور دهید.

2-        سرم فیزیولوژی

- کلرور سدیم                       85/.گرم

- آب مقطر                         100سی سی

کلرور سدیم را در آب مقطر



:: موضوعات مرتبط: ازمایش، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/7/22

١- پپتون واتر :

افتراقی است.برای جداسازی باکتری های تخمیر کننده ی قند و نمونه های مشکوک به وبا (مدفوعی)استفاده می شود.

2- پپتون واتر قلیایی :

افتراقی است.برای جداسازی vibrio cholera  ( عامل وبا ، قلیا دوست) استفاده می شود.

3- نوترینت آگار :

معمولی است.برای رشد اکثر باکتری هاست.آگار دارد و جامد است.

4- نوترینت براث :

معمولی است. برای رشد اکثر باکتریهلست.فاقد آگار بوده و مایع است.

5 - blood agar :

غنی شده است. باکتری هایی که توانایی لیز کردن  خون را دارن رشد می یابند.(نوترینت آگار + خون)

در واقع با بلاد آگار الگوی هولیز را می توانیم تشخیص دهیم

انواع باکتریها از نظر لیز خون:

a-بتا هولیتیک : لیز کننده ی کامل خون  ←هاله سفید رنگ در plate

b-آلفا هولیتیک : لیز کننده ی ناقص خون   ←هاله سبز رنگ در plate

 non-hemolytic-c : لیز نکننده ی خون ←بدون هاله

6- chocolate agar :

غنی شده است.تحت دمای زیاد (60-70 درجه) به آن خون اضافه می شود.به همین دلیل رنگ قهوه ای شکلاتی می گیرد.

باکتری هایی که نیاز به مواد اختصاصی حاصل از همولیز دارند (مانند نایسریاها و هموفیلوس های پاتوژن ) در شکلات آگار رشد می کنند.

7- modified chocolate agar :

غنی شده است.اگر شکلات آگار را به جای اینکه از پایه ی بلاد آگار بسازیم از تریپتیکاز سوی آگار (TSA)(و یا از مولر هینتون آگار)  بسازیم، شکلات آگار تغییر یافته ساخته ایم.

8- Mac Conkey :

افتراقی و انتخابی است.برای جداسازی خانواده انتروباکتریاسه و لاکتوز مثبت ها و منفی ها استفاده می شود.(رنگشان متفاوت است)

9- ائوزین متیلن بلو (EMB) :

افتراقی و انتخابی است.برای جداسازی باکتری های گرم منفی به کار می رود.مثلا اکلای در این محیط رنگ و جلای فلزی میگیرد.

10-Thayer-Martin :

انتخابی است.برای جداسازی باکتری های گرم منفی است.حاوی آنتی بیوتیک است.

بقیش اینجاست


ادامه مطلب
[ سه‌شنبه ۱٥ تیر ۱۳۸٩ ] [ ۳:٥۳ ‎ب.ظ ] [ افضل نیا ]



محیط های کشت را از نظر قوام به سه گروه تقسیم می کنیم:

اولین گروه مایع هستند که براث نامیده می شوند مانند نوترین براث- مولر هینتون براث 

در این نوع محیط های کشت که به صورت سوسپانسیون هستند حرکت دیده نمی شود.

دومین گروه جامد هستند که آگار نامیده می شوند مانند نوترین آگار- مولر هینتون آگار



سومین گروه محیط کشت های نیمه جامد هستند که مقدار آگار آن ها نسبت به محیط جامد کمتر استیک تا پنج درصد آ)گار دارند). 


این نوع محیط های کشت زمانی استفاده می شوند که بخواهیم حرکت باکتری ها را مشاهده کنیم.

محیط های کشت باکتری را از نظر نوع مواد تشکیل دهنده و از نظر کاربرد به چهار دسته تقسیم می کنند:

محیط کشت پایه (Basic Media) :
این محیط کمترین مقدار مواد غذایی برای رشد باکتریها را دارد . و مبنای تهیه انواع و اقسام محیطهای کشت می باشد . اکثر انواع باکتریها در آن رشد می کنند زیرا فاقد ماده ضد میکرب است . مانند محیط نوترینت آگار ، نوترینت براث . 

محیط کشت غنی کننده (Enrichment Media) :
محیط مقوی بوده که دارای مواد تغذیه ای زیادی نظیر ویتامین ها ، لیپید ها ، اسید های آمینه برای رشد باکتری است . بنابراین تعداد زیادی از باکتریها روی آن بخوبی رشد می کنند . مانند شکلات آگار، بلادآگار . 

محیط کشت افتراقی (Differential Media) : 
محیط کشت تشخیصی بوده که کلنی باکتریهای مختلف روی آن کاملا از همدیگر متمایز می گردد. مانند محیط E.M.B ، M.c این محیطها دارای املاح صفراوی ، قند و معرف شیمیایی هستند که باکتریهای لاکتوز مثبت برروی آنها کلنی های صورتی رنگ و باکتریهای لاکتوز منفی نظیر سالمونلا ، شیگلا بر روی این محیط ها کلنی های سفید رنگ تشکیل می دهند . از محیطهای افتراقی دیگر محیط TSI ، سیمون سیترات را میتوان نام برد . این محیط ها برای رشد باکتریهای گرم - منفی روده ای (انتروباکتریاسه) مناسب هستند . چون وجود املاح صفراوی در محیط مانع از رشد باکتریهای گرم مثبت در محیط می شوند.




محیط کشت اختصاصی (Special Media) :
این محیطها برای رشد باکتریهای خاصی مناسبند . از این محیطها برای ایزوله نوع خاصی از باکتری در یک مخلوط میکربی استفاده می شود . مانند محیط s.s آگار که برای جدا کردن سالمونلا و شیگلا بکار میرود یا مانیتول سالت آگار که برای تشخیص گونه بیماریزای استافیلوکوکوس اورئوس استفاده می شود . 

محیط کشت انتخابی : (Selective Media )
محیط هایی وجود دارند که دارای یک ماده مهار کننده رشد می باشند این مواد رشد تمام ارگانیسم ها بجز ارگانیسم مورد نظر را مهارمی کنند . درمرحله اول از رنگ هایی که دارای خواص ضد میکروبی هستند استفاده می شود ودر مرحله بعد استفاده از آنتی بیوتیک ها و مرحله آخر شامل وارد کردن مواد ترکیبی به محیط کشت جهت فعالیتهای متابولیکی ارگانیسم مورد نظر می باشد . از آنجا ئیکه این محیط ها جهت ارگانیسم مورد نظر انتخاب شده اند و برای سایر ارگانیسم ها مضر می باشند آنها را محیط های انتخابی می نامند . مثالی از این نوع محیط ها ، محیط کشت فنیل اتیل الکل آگار است که از رشد باسیل های گرم منفی هوازی و بی هوازی اختیاری ممانعت بعمل آورده و به ارگانیسم های گرم مثبت اجازه رشد می دهد . 



:: موضوعات مرتبط: ازمایش، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, ازمایش
ن :
ت : 2012/7/22


 

سِلّ یا خورِشی یک بیماری واگیردار است. باسیل این بیماری میکوباکتریوم توبرکلوزیس یا باسیل کخ نام دارد زیرا که در سال ۱۸۸۲ (میلادی) پرفسور رابرت کخ دانشمند آلمانی آن را کشف کرد. نوعی از این بیماری که به سل گاوی موسوم است ،میان انسان و چهارپایان مشترک است. در زبان پهلوی به این بیماری xwarišnih می‌گفتند که برابر با بیماری‌ای بود که سبب تحلیل رفتن آدمی می‌شود.


این بیماری در کشورهای جهان سوم از معضلات بهداشتی است و در مناطقی از کشور ما نیز شیوع آن کم نیستو برنامه مبارزه مناسبی را می‌طلبد.مرض سل که به اختصار تی بی نامیده میشود یکی از انواع بیماریهای مهلک در جهان است که عامل ان میکروباکتری‌ها یا به طور دقیقتر میکروباکتریهای سلی است.در بیماری سل معمولا ششها مورد حمله قرار میگیرد این نوع سل را تی بی ریوی نیز گویند ولی از عواقب دیگر سل میتوان به اثر آن بر سیستم عصب مرکزی وغدد لنفاوی وسیستم گردش خون ودستگاه تناسلی وادراری وسیستم بلع وهضم غذا و معده و همچنین استخوان‌ها و مفاصل و پوست نیز نام برد. دیگر میکروباکتریهای مانند بووی و افریکنم ومیکرتی و کانتی نیز باعث سل میشوند ولی زیاد فراگیر نیستند .از انواع نشانه‌های سل میتوان به سرفه مزمن همراه با خلط سینه اغشته به خون وتب وعرق شبانگاهی و کاهش وزن اشاره کرد البته با توجه عفونت در دیگر ارگان‌های بدن میتوان به علایم بیشتری پی برد.سل را میتوان باپرتو ایکس قفسه سینه وتست پوست وخون ووبررسی میکروسکوبی وکشت میکروبی مایعات خون درازمایشگاه تشخیص دادعلاج سل مشکل است وبه دوره‌های طولانی استفاده از انتی بیوتیک‌های متفاوت نیاز دارد همچنین بایدررفتار وتماس افراد کنترل شود.

 


 

 

شیوع بیماری سل در سال ۲۰۰۶.در هر ۱۰۰۰ نفر.قرمزبیشتر از ۳۰۰،نارنجی=۲۰۰،زرد=۲۰۰-۱۰۰ ،سبز=۱۰۰-۵۰،آبی کمتر از ۵۰ و خاکستری بدون اطلاعات

اگرچه مقاومت سل در برابر انتی بیوتیکها مصرف انتی بیوتیکها را با مشکل روبه رو کرده واین مسئله روزبه روزپیشرفت میکند.پیشگیری از الوده شدن به سل وکنترل تماسهای افرادوهمچنین واکسیناسیون توسط واکسن بی سی جی بهترین شیوه مبارزه با سل است .باکتری‌های سل میتواند توسط عطسه وسرفه ویا تف کردن افراد الوده به سل در محیط پخش شود.در حال حاضر حدود یک سوم جمعیت جهان به باکتری‌های سل نوع ضعیف الوده‌اند وسرعت الوده شدن افراد درحال حاضر یک نفر در هر ثانیه‌است هرچند بسیاری از این نوع عفونت‌ها هیچگاه تبدیل به نوع حاد ان نمیشوند.وبسیاری از این عفونت‌ها به صورت نهانی هستند حدود یک دهم این عفونت‌ها اخر سر به سل حاد تبدیل میشوند واگر بدون معالجه رها شوندبیش از نیمی از انها به مرگ منجر میشود.طبق امار اعلام شده در سال ۲۰۰۴ حدود۱۴٫۶ ملیون نفردر جهان از بیماری نوع شدید سل رنج میبرند وحدود ۸٫۹ ملیون نفردر جهان مستعد نوع شدید سل هستند وحدود۱٫۶ ملیون نفر نیز بر اثر سل مردند.بیشتر این امار مربوط به کشورهای جهان سوم است اما امار حکایت از ان دارد که این امار حتی در کشورهای پیشرفته نیز رشد داشته دلیل این کار میتواند کم کاری در زمینه واکسیناسیون و یا نحوه اعمال بد ان و نیز پرداختن بیشتر به مسئله ایدز میباشد. اگرچه نحوه پراکنده شدن سل در دنیا یکسان نیست وحدود ۸۰٪ افراد سلی در آسیا و آفریقا هستند ودر آمریکا حدود ۵ تا ۱۰ درصد به ازمایش سل جواب مثبت داده‌اند. پیش بینی‌ها حاکی از ان است که در امریکا۲۵۰۰۰ نفر مستعد سل وجود دارد وحدود ۴۰٪ سل در آمریکا به دلیل مهاجرت افراد آسیای و آفریقای رخ میدهد.

راه‌های ابتلا

اصلی ترین راه ابتلا و استنشاق ترشحات یا غبار آلوده به باسیل سل می‌باشد که معمولاً ناشی از تماس با بیمار سلی درمان نشده می‌باشد. ولی سل گاوی می‌تواند از طریق مصرف لبنیات آلوده و غیر پاستوریزه نیز انسان را آلوده نماید.بیماری سل به وسیله قطره‌های ریز موجود در هوا از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود و اغلب افرادی را که در ارتباط نزدیک با فرد بیمار باشند ، درگیر می‌کند . بنابراین همه اعضای خانواده فرد بیمار ، در معرض ابتلا به این بیماری هستند. مگر اینکه او به بیمارستان منتقل شود و با آنها زندگی نکند و یا تحت درمان صحیح قرار بگیرد.فردی که دچار عفونت فعال سلی است ، اگر سرفه یا عطسه کند و جلوی دهان و بینی خود را نگیرد ، قطره‌هایی که حاوی مایکو باکتریوم یا میکروب سل هستند ، در هوا پخش می‌شوند و اگر فرد دیگری که نزدیک فرد مبتلا است ، این قطره‌ها را استنشاق کند ، باعث ابتلای او خواهد شد. یک سرفه می‌تواند حدود ۳۰۰۰ ریزقطره عفونی تولید کند.این ریزقطره‌ها به سرعت خشک می‌شوند و در هوا معلق می‌مانند و در صورت استنشاق وارد ریه افراد می‌شوند.بنابراین افراد مبتلا هنگام عطسه و سرفه باید همیشه برای پوشاندن دهان و بینی خود از دستمال استفاده نمایند و پس از آن ، دستهای خود را با دقت بشویند.
البته این به آن معنا نیست که فرد مبتلا به سل باید قرنطینه شود .در تماس کوتاه و گذرا امکان انتقال بسیار کم است ، اگر چه غیر ممکن نیست.بسیاری از مردم میکروب سل در بدنشان وجود دارد .اما مبتلا به بیماری سل فعال نیستندسل از طریق حشرات نیز منتقل می‌شود.
این باکتری می‌تواند تمامی اعضای بدن را گرفتار کند اما بیشتر ریه‌ها را گرفتار می‌کند.باکتری سل پس از ورود به ریه‌ها در آنجا تکثیر پیدا می‌کند ومعمولاً پس از تحریک سیستم ایمنی برآن در همان محل به صورت نهفته باقی می‌ماند ودر صورت ایجاد شرایط مساعد ممکن است سل ریوی بروز کند.گاهی باکتری پس از تکثیر در ریه‌ها از طریق خون به سایر اعضای بدن منتقل می‌شود و ایجاد سل در آن عضو می‌نماید. ندرتاً باکتری بلافاصله پس از ورود به ریه‌ها، شروع به فعالیت و تکثیر می‌کند و موجب بیماری فعال درریه‌ها می‌گردد که این نوع در کودکان و بیمارانی که اختلال سیستم ایمنی دارند، شایعتر است.

دیگر نامهای سل

در گذشته سل را کانسامپشن یا مصرف کننده میگفتند چرا که این گونه تصور میشد که افراد را از داخل میخورد وبا سرفه خونی وزردی همراه است از دیگر نامها فتیسیلوفیتیسیل ریوی که بر روی غدد لنفاوی وغدد داخل حلق اثر میگذارد وحلق متورم میشود.سل جلدی نیز یکی دیگر از نام‌های عامیانه بود.دشمن پادشاه نیز نام دیگری بود چون اعتقاد بر این بود که پادشاه با دست زدن به افراد سلی آنها را شفا میدهد.پوت و یا گیبس مفصلی نیز نامیده میشد.
سل میلیاری که با نام تی بی دانه دانه نیز شناخته میشود.این نوع عفونت سیستم گردش خون را مورد حمله قرار میدهد.این نوع باکتری‌ها تحت پرتو ایکس ظاهری دانه شکل دارند تی بی همچنین بانام بیماری کوخ نیز متداول است.

اشکال بیماری سل

  • سل ریوی که اگر ریه‌ها را درگیرکند بیماری سل ریوی حادث می‌شود که خود شامل دو گروه می‌شود:

الف- سل ریوی با خلط مثبت (یعنی حاوی مایکوباکتریوم)

ب‌- سل ریوی با خلط منفی (یعنی فاقد مایکوباکتریوم) بیماران مبتلا به سل ریوی از مهم‌ترین گروه می‌باشند زیرااین گروه به عنوان مخزن بیماری در جامعه نقش دارند و موجب انتقال بیماری به سایر افراد می‌گردند.

  • سل خارج ریوی :سل ممکن است بجز ریه اعضای مختلفی از بدن را گرفتار کند که این اعضا می‌تواند شامل غدد لنفاوی ، استخوان و مفاصل ، ستون مهره‌ها، دستگاه ادراری تناسلی ، شکم و روده ، پریکارد قلب باشد.

عوامل مساعدکننده

بعضی از عواملی که باعث می‌شود آلودگی به سل تبدیل به بیماری شود یا فرد سالم در معرض بیشتری برای بیمار شدن باشد در زیر آمده‌است:

  1. عفونت ایدز
  2. استفاده از مواد مخدر
  3. عفونت اخیربا میکوباکتریوم توبرکلوزیس (طی ۲ سال گذشته)
  4. علائم رادیوگرافی قفسه سینه که دال بر سل قبلی باشد (در افرادی کامل درمان نشده‌اند یا اصلاً درمان نشده‌اند).
  5. دیابت ملیتوس
  6. سیلیکوز یا سیلیکوزیس
  7. درمان طولانی با کورتیکواستروییدها (داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی)
  8. سرطان سروگردن
  9. بیماریهای خونی (مانند لوسمی)
  10. بیمارهای کلیوی پیشرفته
  11. وزن بدن پایین (۱۰ درصد یا کمتر از ۱۰ درصد وزن مطلوب)
  • آلودگی به ایدز یکی از عوامل موثر در ابتلا به سل می‌باشد.یعنی فردی که به ایدز مبتلا باشد ۵ درصد احتمال دارد که به سل مبتلا شود.

علایم بالینی

سل اولیه معمولاً بی نشانه‌است و در جریان معاینه معاشران بیماران سلی کشف می‌شود.نشانه‌های بیماری عبارت‌اند از سرفه ( معمولاً خشک)، تب ، کم اشتهایی و در کودکان نارسایی رشد.نشانی‌های شدیدتر بیماری ممکن است شامل حملات سرفه ، دیده شدن خون در خلط باشد.
سل ممکن است بحز ریه اعضای مختلفی از بدن را گرفتار کند که این اعضا میتواند شامل غدد لنفاوی ، استخوان و مفاصل ، ستون مهره‌ها ، دستگاه ادراری تناسلی ، شکم و روده ، پریکارد قلب باشد که بسته به ناحیه گرفتار علایم خاص خود را خواهد داشت.

در بیماری‌های نوع شدید سل حدود ۷۵٪ سل ریوی است که علائم آن شامل درد قفسه سینه و سرفه خونی و مزمن بیش از سه هفته و علائم سیستماتیک شامل تب و لرز و عرق شبانه کاهش اشتها کاهش وزن و رنگ پریدگی وخستگی مداوم می‏باشد.در حدود ۲۵٪ سل حاد عفونت از شش شروع شده وبه دیگر قسمتها سرایت میکند و باعث دیر انواع تی بی میشود عفونت غیر ریوی در پرده جنب وسیستم عصب مرکزی ومنیژت وغدد لنفاوی و حلق و سیستم تناسلی و مفاصل واستخوانها دیده میشود.هرچند عفونتهای غیر ریوی واگیر دار نیستند ولی ممکن است با نوع واگیر دار ریوی همزمان باشد.

کلا هر بیماری که یک یا چند علائم زیر را داشته باشد باید مشکوک به بیماری سل شد:

  1. سرفه بیش از ۲هفته(شایعترین علامت)(معمولاً خشک)
  2. تب و عرق شبانه
  3. بی اشتهایی
  4. خلط فراوان
  5. خلط خونی
  6. درد قفسه سینه
  • در کودکان نارسایی رشد می‌تواند از علائم سل باشد.
  • سل خارج ریوی بستگی به قسمت مورد ابتلاء علامتهای خاص خود را خواهد داشت.

عارضه‌های بیماری

بسته به دستگاه درگیر و مدت درگیری سل میتواند منجر به پلورزی(جمع شدن مایع در فضای جنب)، آمپیم( پلورزی چرکی سلی)، هموپتزی (خونریزی رخمهای مخاط برونش ) که معمولاً جزیی است ولی میتواند به خونریزی کشنده نیز منجر شود.خنازیر یا لنفادنیت گردن ( تورم گره‌های لنفاوی که ممکن است با ترشح نیز همراه شود . تخریب کلیه‌ها ؛ اختلال‌های باروری در گرفتاری اندامها تناسلی ، شکستگی مهره‌ها و .... شود.

پیدایش بیماری

 

 

باکتری سل (نقاط قرمز) در بزاق.

حدود ۹۰٪ افرادی که توسط میکروباکتری‌های زگیلی سلی الوده شدند دارای عفونت نهانی میباشندوتقریبا بدون علائم تشخیص هستند و تنها حدود یک دهم این عفونت‌ها اخر سر به سل حاد تبدیل میشوند واگر بدون معالجه رها شوندبیش از نیمی از انها به مرگ منجر میشود. عفونت زمانی شروع میشود که میکرو باکتری‌ها به اویلی لنفاوی میرسند که به صورت مکرردر داخل اندوسام‌های یاخته اویلی را مورد حمله قرار میدهند مکان اولیه شروع عفونت در شش که گون نامیده میشودوبه طور معمول در قسمت بالای لوپ پاینی یا در قسمت پاینی لوپ بالای قرار دارد.در ابتدا باکتری‌ها توسط سلول عصبی برداشته میشوند و به آنها اجازه حمله مکرر داده نمی‏شود اگرچه این سلولها میتوانند باسیل‏ها را به محل گره‏های لنفاوی ببرند٬ اما در مرحله دوم انتشار توسط جریان خون باکتریها به دیگر ارگانها انتقال میابند وکل بدن را میتواند الوده کند.اگرچه تاثیرات سل بر روی قلب و ماهیجه‌های اسکلتی و پانکراس و تیروئید بسیار کم است.بیمازی سل می‏تواند برای دیگر بیماری‌ها زمینه را نیز آماده کند.برای مبارزه با سل در داخل بدن یاخته‌ها و لیمفوسیات‏های تی شکل وبی شکل و فیبروبلاست‏ها که در بین سلول‏ها قرار دارند با هم جمع شده و تشکیل گرانولار میدهند که در آن یاخته‌های عفونی توست لیمفوسیات‏ها احاطه می‏شوند و با این عمل از پراکنده شدن باکتری‏ها جلوگیری کرده و محیطی برای عکس العمل سیستم حفاظتی ایجاد میکند.در داخل گرانولارها لیمفوساتها سیاتوکین را ترشح کرده که به عنوان گاما عمل کرده ویاخته‌ها را فعال میکند تا باکتری‌ها را نابود کند البته لیمفوساتها میتوانند مستقیما باکتری‌ها را نابود کنند. مهم اینکه باکتری‌ها بطور کامل نابود نمی‌شوند و تعدادی به حالت کمون میروند و عفونت نهای را شامل میشوند.یکی دیگر از ویژگیهای گرانولار درانسان ترقی دادن به سلول‌های مرده داخل خودش است که نکروسیس نامیده میشود که نکروسیس یک بافت نرم سفید رنگ پنیری است که با چشم دیده میشودکه مردگی پنیزی گویند..اگر چنانچه باکتری‌ها راهی به داخل جریان خون مخصوصان در بافتهای آسیب دیده بیابند به دیگر اعضای بدن رفته و باعث عفونت میشوند و به صورت دانه‌های ریز سفید رنگ ظاهر میشوند.این نوع شدید بیماری بیشتر در کوذکان خردسال یا بزرگسالان شایع است.وبانام سل میلاری معروف است.و امار مرگ ومیر ۲۰٪درصدی را به خود اختصاص داده که حتی با معالجه نیز این امار را همچنان حفظ میکند.چراکه در بسیاری از موارد عفونت پیشرفت کرده و بافت هی زخمی و مورد حمله قرار گرفته وسوراخ و حفره حفره شده توسط نکرس پنیری پر شده‌است. در نوع‏های شدید بیماری این حفره راهی به مسیر هوا پیدا کرده واین مواد سفید رنگ توسط سرفه بیرون می‌اید.این مواد شامل باکتری‌های زنده نیز بوده و همچنین زمینه‌ای است برنحوه ایجاد عفونت. معالجه توسط آنتی بیوتیک تنها راهی است که میتواند باکتری‌ها را کاملا نابود کند وبه بیمار شفا دهد و بافت‌های زنده را جایگزین کند.

روشهای تشخیص

 

 

 

عکس قفسه سینه بیماری که به سل مبتلاست توسط اشعه ایکس

بیماری سل را میتوان با اثرات وعلائم ظاهری که روی ارگانهای بدن میگذارد تشخیص داد که قبلا این عوامل بیان شد یا با پرتو ایکس یااسکن کردن ویا تست تیوبوکلین پوست تشخیص داد.یکی از مشکلات در تشخیص سل زمان بر بودن بعضی از این روشهاست مثلا کشت ازمایشگاهی به ۴ الی ۱۲ هفته وقت نیاز دارد یک نسخه کامل برای سل باید با توجه به مصارف قبلی داروی بیمار و آزمایش فیزیکی وپرتو ایکس و کشت میکروبیولوژیکی تست سرم شناسی تست تیوبوکلین پوست تجویز شود.
تفسیر تست پوستی به عوامل ریسک فرد برای الوده شدن به عفونت وسیستم حفاظتی و واکسینه فرد بستگی دارد.اخیرا به این مورد پی برده شد که وجود عفونت نهانی در افرادی که قبلا واکسینه نشده نسبت به تست پوست به مدت زمان بیشتری نیاز دارد تا واکنش نشان دهد در حالی که عکس این حالت اینگونه نیست.بنابراین این تست باید با دقت وبا توجه به محل زندگی بیمار انجام شود.تست تیو بوکلین پوست مکن است جواب دروغی نیز بدهد این گونه موارد بیشتر در افرادی رخ میدهد که دچار سوء تغذیه باشد یا اینکه فرد بیماری زگیلی داشته باشد.ویا سل نوع حاد داشته باشد. البته وشهای جدیدی برای تی بی در حال ساخت وپیشرفت هستند که امید میرود ارزانتر وسریعتر باشد .در این تستها با استفاده از واکنش‌های زنجیری پلیمری به شناسای دی ان ای باکتری و سنجش میزان پادتنهای که گاما اینتر فرون در عکسل العمل به باکتری‌ها ترشح میکند به شناسای بیماری سل می‌پردازد.این تست به گذشته داروی ودرمانی افراد حساس نیست واین روشهای سریع وکم هزینه برای کشورهای در حال توسعه بسیار مفید خواهد بود.روش‏های تشخیص عبارتند از:

  • آزمون توبرکولین
  • کشت خلط

۳ نمونه خلط از بیمار گرفته و به آزمایشگاه ارسال می‌گردد. نحوه گرفتن نمونه خلط :

  1. ابتدا در اولین مراجعه فرد مشکوک یک نمونه گرفته می‌شود.
  2. ظرفی به بیمار داده می‌شود که مشخصات بیمار در سطح خارجی ظرف نوشته شده‌است. وبیمار باید نمونه دوم خود را صبح زود و قبل از مراجعه دوم جمع‌آوری کند.
  3. در مراجعه دوم نمونه سوم از وی گرفته می‌شود.
  • رادیوگرافی سینه
  • نمونه برداری بافتی

درمان

مصرف داروهای ضد سل راه اصلی درمان این بیماری میباشد.دوره درمان و تعداد داروی مورد مصرف بسته به شدت بیماری و قسمت‌های درگیر بدن متفاوت است ولی بطور متوسط بین شش ماه تا یک سال می‏باشد.آلودگی هم‌زمان به بیماری ایدز میتواند درمان بیماری را بسیار مشکل کند.درمان انواع مقاوم به درمان باسیل سل از چالشهای پزشکی است.در گذشته تنها راه‌های درمانی استراحت در جاهای خوش آب و هوا و در زیر نور خورشید،نیروبخشی جسمانی،دوری از کارهای سخت و رنجاور،ورزش سبک،گردش و شادی و خوش گذرانی و دوری از غم و اندوه،خوردن خوارکهای سودمند و نیروبخش بود.طول مدت درمان معمول ۶ ماه است که ۲ ماه اول مرحله حمله‌ای شامل ۴ داروی ایزونیازید، ریفامپین، پیرازینامید و اتامبوتول است و ۴ ماه بعدی در مرحله نگهدارنده از ۲ داروی ایزونیازید و ریفامپین استفاده می‌شود.

برای معالجه سل از آنتی بیوتیک‌ها برای کشتن باکتری‌ها نیز استفاده می‏شود.اگرچه استفاده دوره‌ای آنتی بیوتیک‌ها برای علاج راه کار مناسبی است، ولی به دوره‌های طولانی ۶ الی ۱۲ ماه برای درمان نیاز است برای افراد که به عفونت نهانی مبتلا هستند استفاده از آنتی بیوتیک برای جلوگیری از تبدیل شذن به نوع شدید آن است البته مشکلی که در ارتباط با آنتی بیوتیک‏ها وجود دارد٬ مقاوم شدن باکتریها به آنتی بیوتیکهاست.واستفاده از آنتی بیوتیک‌های همچون خالی از ریسک نیست و سازمانهای بین المللی از جمله سی پی سی نیاز خود را به افراد متخصص در زمینه بهبود این داروها اعلام کرده چرا که این داروها به کبد آسیب میرساند و حتی باعث مرگ نیز میشود.مقاومت در برابر انتی بیوتیک‌ها که به طور منظم مصرف میشوند شامل مقاومت اولیه وثانویه‌است مقاومت اولیه در افراد الوده به نوع شدید وثانویه در مورد افراد مستعد به نوع شدید وجود دارد .برای این افراد نباید رژیم غذای خاص یا داروهای با کیفیت پایین استفاده کرد.موضوع مقاومت داروی یک مساله فراگیر است چرا که هرجه طول درمان پیش میرود نیاز به داروهای گرانتر بیشتر میشود.مقاومت میتواند به صورت مقاومت چند داروی نیز باشد.مقاومت چند داروی تی بی شامل مقاومت در برابر دو داروی که بر تی بی تاثیر دارد یکی و دیگری است.مقاومت کششی شامل مقاومت در برابر سه یا بیشتر از داروهای درجه دوم است.
در زمان‌های گذشته معالجه‌های برای سل وجود داشت که بیشتر بر پارامتر‌های غذایی وابسته بود.پلی ایلدر در کتاب تاریخ طبیعی چند روش گذشتگان را برای معالجه سل بیان میکند که بدین گونه بوده: کبد گرگ همراه با شراب رقیق وچربی خوک همراه با سبزی و سوپ مغز خر ماده. این روشها تحت مطالعه علمی قرار گرفت ونشان داد موش‏های که در رژیم غذای حدود ۲٪ پروتئین مصرف میکنندتعداد مرگ و میر بیشتری در رابطه با بیماری سل نسبت به موش‏هایی دارند که ۲۰٪ پروتئین مصرف میکنند.ولی با برگرداندن موش‌های اولی به حالت عادی سرعت بیماری کم و بلعکس شد.علاوه بر این امارهای در جنوب لندن در بین مهاجران نشان میدهد افرادی که گیاه خوارند وگوشت وماهی مصرف نمیکنند ۸٫۵ برابر بیشتر در معرض سل قرار دارند چراکه مبتلا به سوء تغذیه هستند.

عوارض داروهای ضد سل

سرگیجه، تهوع، تاری دید، عدم تعادل، زرد شدن سفیدی چشم‌ها، دل‌درد، استفراغ و وزوز گوش که در صورت مشاهده این علائم باید مصرف داروها قطع شود و پزشک در جریان قرار گیرد.

  • نارنجی شدن یا قرمز شده رنگ ادرار یا سایر ترشحات بدن در اثر مصرف ریفامپین می‌باشد وهیچگونه خطری ندارد.

پیشگیری

  • اصلی ترین راه مبارزه با این بیماری شناسایی افراد مبتلا و درمان آنها با داروهای ضد سل میباشد.
  • شناسایی افراد آلوده که به هنوز به سل مبتلا نشده‌اند .
  • واکسیناسیون توسط واکسن ب ث ژ
  • ارتقاء آموزشهای بهداشتی و سطح اقتصادی فرهنگی در جامعه موجب کاهش بیماری میگردد.
  • مبارزه با بیماری ایدز این بیماری موجب شیوع موج جدید از بیماری سل گردیده‌است.
  • بعد از ۲ هفته از شروع درمان امکان انتقال بیماری به دیگران وجود ندارد ولی در ۲ هفته اول درمان باید از تماس‌های مکرر با بیمار مبتلا به سل خودداری کرد.
  • بیماران حتماً از ماسک استفاده کنند.
  • از بوسیدن کودکان خودداری شود.
  • از پراکندگی اخلاط در هوا و زمین خودداری کنند.

پیشگیری در جامعه

  • اصلی ترین راه مبارزه با این بیماری شناسایی افراد مبتلا و درمان آنها با داروهای ضد سل می‌باشد(تحت نظارت مستقیم DOTS).
  • شناسایی افراد آلوده که به هنوز به سل مبتلا نشده‌اند .
  • ارتقاء آموزشهای بهداشتی و سطح اقتصادی فرهنگی در جامعه موجب کاهش بیماری می‌گردد.
  • مبارزه با بیماری ایدز ، این بیماری موجب شیوع موج جدید از بیماری سل گردیده‌است.

پیشگیری با واکسن سل (ب‌ث‌ژ)

با توجه به دستورالعمل‌های کشوری واکسن ب‌ث‌ژ در حال حاضر در بدو تولد ودر یک نوبت تزریق می‌شود.

  • تزریق مکرر واکسن سود بخش نیست و فقط یکبار تزریق کافی است.

باید دانست که واکسن ب‌ث‌ژ از بروز موارد خطرناک و مرگ ومیر بیماری سل منشتر اعضای بدن و سل مننژیت‌ی جلوگیری به عمل می‌آورد ولی اثرات ناچیزی در پیشگیری از گسترش بیماری سل در جامعه دارد.

شرایط اتاق بیمار

  1. نور خورشید به مقدار کافی به درون اتاق نفوذ کند.
  2. به اندازه کافی پنجره داشته باشد (یک پنجم مساحت کف اتاق).
  3. از بستن پنجره اتاق بیمار خودداری کنید.

اهمیت مبارزه صحیح باسل

با تشخیص به موقع و درمان صحیح بیماران مبتلا به سل به راحتی می‌توان با این بیماری مبارزه کرد.ولی اگر بیماران را نتوانیم تشخیص دهیم به راحتی هر بیمار مسلول سالانه ۱۰ تا ۱۵ نفردیگر را در خانواده ونزدیکان خود آلوده می‌کند ومهم‌تر آنکه اگر بیمار مبتلا به سل ریوی را تشخیص دهیم ولی تحت درمان صحیح و دقیق قرار نگیرد،موجب به وجودآمدن میکروب سل مقاوم به دارو می‌گردد که دیگر داروهای ضد سل معمولی برآن اثرنمی کند ودر نتیجه بیماری وخیم تر شده وبه راحتی قابل درمان نیست واگر به دیگران منتقل شود مشکلات زیادی را به وجود می‌آورد.

  • عدم درمان صحیح و دقیق بیماران مسلول موجب بروز بیماری لاعلاجی می‌گردد.
  • سل بیماری فقرا می‌باشد.



:: موضوعات مرتبط: بیماری، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, بیماری ها
ن :
ت : 2012/7/22


1-تست کاتالاز :

به منظور جداسازی باکتری های تجزیه کننده H2O2 .

محلول 3% H2O2 +یک لوپ از باکتری روی لام :

-خروج گاز  کاتالاز +

-عدم خروج گاز  کاتالاز –

2-تست اکسیداز :

به منظور جداسازی باکتری های اکسید کننده .

روی دیسک مخصوص با لوپ چوبی کلنی های کمی از باکتری می گذاریم :

-ارغوانی   اکسیداز +

-بدون تغییر رنگ   اکسیداز –

3- تست کوآگولاز :

به منظور جداسازی باکتری های Coagulator یا لخته کننده سرم خون.

رقیق کردن سرم انسانی 4 الی 5 بار+ انکوباسیون 37 درجه + باکتری :

- ایجاد لخته  کوآگولاز +

- بدون لخته  کوآگولاز –

4- تست اوره آز:

به منظور جداسازی باکتری های حاوی آنزیم اوره آز.

تست اوره آز :

Rapid-: بیوپسی از معده برای تشخیص H.pylori

-معمولی و متعارف :در محیط کشت(پلیت ) انجام میگیرد.

اوره آگار + باکتری :

-تولید CO و آمونیاک تغییر رنگ اندیکاتور اوره آز+

-بدون تغییر رنگ  اوره آز –

5-تست سیترات :

به منظور جداسازی باکتری های استفاده کننده از چرخه گلی اکسیدات و سیترات به عنوان منبع کربن.

محیط کشت سیمون سیترات (سبز رنگ) + باکتری:

-رنگ آبی  سیترات  +

-رنگ سبز سیترات –

6-تست حلالیت در صفرا :

به منظور جداسازی باکتری هایی که در صفرا حل می شوند .

باکتری + محیط کشت نوترینت براث (زرد)PH=7/2 ،15 تا 30 دقیقه انکوبه شود +یک قطره فنل رد +چند قطره  SDS 10% :

-شفاف شد +

-شفاف نشد  -

7-تست MR ، VP :

به منظور جداسازی انتروباکتریاسه ها.

محیط کشت MR,VP + باکتری در لوله آزمایش +معرف MR +انکوباسیون 37 درجه 24 ساعت :

-هاله قرمز  MR+

-بدون هاله   MR 

8-تست OF :

به منظور تشخیص باکتری های تخمیر کننده قند مانیتول.

نوترینت براث + 5/0 درصد قند مانیتول +معرف یا اندیکاتور :

-PH اسیدی:تخمیر قند و تغییر رنگ   OF+

- بدون تغییر رنگ  OF 



:: موضوعات مرتبط: ازمایش، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/7/22

سیاه زخم چیست؟

عامل آن باسیل بزرگ گرم مثبت با توانایی تولید اسپور میباشد. که اسپور نسبت به شرایط سخت محیطی بسیار مقاوم بوده و مدت طولانی در هوا و بویژه خاک زنده میماند. باسیل آنتراکس در حیوانات بیشتر دیده می شود لذا افرادیکه در تماس بیشتر با حیوانات و فرآورده های حیوانی آلوده قرار دارند، بیشتر گرفتار میشوند.


راههای انتقال بیماری کدام است؟

تماس با اسپورهای آلوده کننده میکروب از طریق پوستی، مخاطی، تنفسی و یا سیستم گوارشی با انتقال از فرد به فرد بسیار نادر است. 

دوره نهفتگی بیماریش

حدود ۷ روز پس از تماس می باشد. تعداد ۸۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ میکروارگانیسم برای آلودگی از راه تنفسی لازم است.

علائم بیماری کدامند؟

در نوع پوستی اغلب به صورت تورم موضعی و یا زخم پوستی بدون درد، سیاه رنگ، نکروز شونده با بجا ماندن اثر بعد از بهبودی یا eschar میباشد.

آنتراکس تنفسی ممکنست دارای علائمی شبیه آنفلوآنزا بوده و در موارد پیش رفته به صورت پنومونی هموراژیک تظاهر نماید که میتواند مرگ زا باشد.

 

 

تشخیص بیماری چگونه است؟

کشت خون مثبت به همراه رنگ آمیزی گرم Gram Stain

روشهای تشخیصی اختصاصی آزمایشگاهی

روشهای پیشگیری کدامند؟

استفاده از واکسیناسیون در افراد در معرض خطر

مصرف آنتی بیوتیک پنی سیلین ، داکسی سیکلین و ترجیحاً سیپروفلوکساسین زیر نظر پزشک 
واکسن سیاه زخم از سویه Sterne باسیلوس آنتراسیس که توکسین در مقادیر غیرکشنده تولید میکند و میتواند آنتی بادی محافظ ایجاد نماید، تهیه می گردد.

ایمونیزاسیون به کمک ۲ نوبت تزریق زیرجلدی به فواصل دو هفته و سپس ۳ تزریق در ماههای ۶ ، ۱۲ و ۱۸ صورت میگیرد. تزریق بوستر سالیانه نیز توصیه می شود.

تزریق واکس برای افراد سالم ۶۵ ـ ۱۸ سال مجاز می باشد و برای خانمهای حامله نباید مورد استفاده قرار گیرد.

درمان کدامند؟

با استفاده از آنتی بیوتیکهای پنی سیلین ـ داکسی سیکلین و ترجیحاً سیپروفلوکساسین زیر نظر پزشک می باشد. تا کنون مقاومت قابل ملاحظه گزراش نشده است.

شروع سریع درمان کمک کننده است.

آنتراکس نوع تنفسی بعد از شروع علائم بالینی علی رغم درمان ۱۰۰% کشنده می باشد.

چگونگی برخورد با موارد مشکوک (بسته ها یا نامه های پستی)

به آلودگی با باسیل سیاه زخم

How to identify suspicious packets & Letters

راههای شناسایی بسته های مشکوک به باسیل سیاه زخم :

برخی مشخصات بسته های مشکوک به الودگی عبارتند از :

 

بسته بندی های بزرگتر از حد معمول یا با وزن بیش از حد معمول

 

پاکت های بدون نشانی و یا با عنوان نادرست

 

هر گونه احساس برآمدگی یا وجود جسم خارجی در درون پاکت

 

بسته های لفاف پیچ شده بیش از حد با طناب، چسب و ...

 

شواهد دال بر وجود ورقه آلومینیومی یا موارد مشابه درون پاکت

 

بسته های با ظاهر فریبنده یا دارای صدای خش خش (بعد از تماس دست)

 

وجود عناوین خاص روی بسته مانند محرمانه است یا شخصی و ...

 

عدم هم خوانی مهر منطقه پستی با نشانی فرستنده

 

وجود لکه چربی ـ هر گونه بو یا تغییر رنگ مشخص بر روی پاکت مشکوک و ...

چگونگی نقل و انتقال بسته های مشکوک به باسیل سیاه زخم

یا هر عامل بیولوژیک تهدید کننده دیگر

How to Handle Anthrax and other Biological agent threats

در این موارد توجه به نکات ذیل الزامی است :

 

قدم اول حفظ آرامش و دوری از ترس و اضطراب است.

 

هرگز محتویات بسته ها یا پاکت های مشکوک را تکان نداده و یا خالی نکنید.

 

پاکت یا بسته مشکوک را باید در کیسه پلاستیکی ضخیم یا پارچه محکم ضخیم و یا ظرف و سطل دردار که امکان نفوذ محتویات آن به خارج نباشد قرار داد.

 

به محض برخورد با هر پاکت یا بسته مشکوک چنانچه در محل کار خود هستند سریعاً مسئول ارشد یا مسئول حراست سازمان و یا پلیس را مطلع نمائید.

 

در صورت دسترسی به طور مستقیم با پلیس ۱۱۰ تماس حاصل فرمائید.

 

 پاکت یا بسته مشکوک را هیچگاه قبل از اطلاع به مراجع ذیربط جابجا ننموده و از نشان دادن آن به دیگران و یا از بررسی آن جداً خودداری نمائید.

 

 افراد حاضر در محل را از وجود بسته مشکوک با خبر سازید.سپس محل را ترک کرده و درها را کاملاً بسته و از ورود افراد به محل جلوگیری نمائید.سیستم تهویه را خاموش نمائید.

 

دستها را جهت جلوگیری از انتشار آلودگی به صورت و یا پوست و سایر نواحی بدن، کاملاً با آب و صابون شسته و از به کار بردن مواد ضد عفونی کننده مانند الکل خودداری نمایید.

 

در مورد افرادی که در معرض آلودگی قرار گرفته اند و یا احتمال تماس و برخورد را خواهند داشت باید دستورالعمل های پیش گیری اشاره شده جهت جلوگیری از ابتلا به بیماری اجرا شود.

 

 در صورت امکان فهرست افرادی که هنگام دریافت بسته مشکوک در محل حاضر بوده و یا به نحوی با نقل و انتقال بسته در ارتباط بوده اند را تهیه و در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و نیروی انتظامی قرار دهید.

چه کسانی باید پاکت های مشکوک را تحویل گیرند؟

در ایران تمام بسته ها در اختیار آزمایشگاههای رفرانس کشور به نشانی تهران ـ خیابان دماوند ـ بیمارستان بوعلی قرار داده می شوند.

 توجه

تمام افرادی که به نحوی در تماس و برخورد با بسته های مشکوک به آلودگی به باسیل سیاه زخم قرار دارند باید از وسایل محافظتی مانند دستکش ـ لباس مخصوص (گان محافظ) ـ ماسک یا فیلتر مناسب و در صورت امکان عینک محافظ استفاده نموده و بعد از اتمام کار و تعویض کامل لباس ها دست های خود را با آب و صابون بشویند.

شرایط آزمایشگاههای مسئول در شبکه بهداشتی جهت بررسی و تشخیص باسیل سیاه زخم

از آنجائیکه اسپورهای باسیل سیاه زخم نسبت به شرایط سخت محیطی فوق العاده مقاوم بوده و می توانند سالها در خاک، سطح پوست و هوای آلوده زنده بمانند لذا توجه به شرایط ایمنی آزمایشگاه حین کار یا نمونه های مشکوک به باسیل آنتراکس دارای اهمیت خاص است و آزمایشگاههای مسئول بررسی و تشخیص این نمونه ها باید واجد تمامی شرایط ذیل باشند :

۱ ـ کارکنان آزمایشگاه باید همواره از دستکش، گان یا لباس محافظ، ماسک مخصوص یا فیلتر مناسب و در صورت امکان عینک محافظ استفاده نمایند و از هر گونه تماس مستقیم با نمونه مشکوک پرهیز نمایند.

۲ ـ تمامی آزمایشگاهها باید زیر هود بیولوژیکی صورت گیرد. در مورد باسیل شاربن (سیاه زخم) که از میکروارگانیزم های با خطر احتمالی گروه ۳ (Risk Group ۳) است، سطح ایمنی بیولوژیکی
Biosafety level (BSL) مورد نیاز حداقل کلاس III می باشد.

در این شرایط امکان فعالیت های تشخیصی بر روی مواد تولید کننده ذرات ریز آئروسل که سبب انتشار عفونت از طریق هوا می گردند میسر می باشد.

کلیه فعالیت های آزمایشگاهی باید در یک اطاق مجزا و مجهز به هود بیولوژیکی حداقل کلاس II انجام گیرد.

۳ ـ قابلیت مهر و موم نمودن اطاق جهت عفونت زدایی

۴ ـ سیستم تهویه :

سیستم airflow (هوای جاری) به همراه بازیابی هوای صاف شده حتماً موجود باشد.

وجود سیستم تهویه از طریق ساختمان و یا به طور مجزا.

۵ ـ اطاق کار مجهز به درب ورود به صورت دو در پشت سر هم باشد (Double-door entry)

۶ ـ دستگاه اتوکلاو باید در اطاق کار و همچنین جداگانه در آزمایشگاه موجود باشد.

۷ ـ پس از اتمام کار باید لباس ها را درآورده و اتووکلاو نمود و یا در کیسه مخصوص قرار داده و معدوم شود و سپس دست ها را کاملاً با آب و صابون شستشو داد.

۸ ـ تمامی سطوح هود بیولوژیک و هم چنین میزهای کار و تمامی وسایل مورد استفاده را باید کاملاً با هیپوکلریت ۵% و یا فنل ۱۰% ضدعفونی نمود.

 توجه :

باسیل سیاه زخم نسبت به فورمالین ۵% ـ گلوتارالدئید ۲% هیپوکلریت ۵% حساس است (بهتر است وسایل یک شب در محلولهای فوق بماند.)

جهت استریلیزاسیون می توان از اتووکلاو با دمای مرطوب ۱۲۱ºc فشار ۱۵PPS به مدت حداقل ۳۰ دقیقه استفاده نمود.

چگونه افرادی را که در معرض آلودگی با باسیل سیاه زخم قرار گرفته اند بشناسیم :

این کار با استفاده از دو روش امکان پذیر است :

کشت سواب از بینی افراد مشکوک

تعیین (Ab) آنتی بادی بویژه سطح بالا روند آنتی بادی ضد باسیل سیاه زخم در افرادی که در معرض قرار گرفته ان



:: موضوعات مرتبط: بیماری، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, بیماری ها
ن :
ت : 2012/7/22

تعریف:

عفونت مزمن طبقه شاخی پوست بوده و معمولا چین های بدن از جمله بین انگشتان پا ، کشاله ران و نواحی پری آنال ، زیر پستان ها و زیر بغل را گرفتار می سازد . ضایعات بیماری بصورت لکه ها یا ماکول های قرمز ، قهوه ای و یا قرمز مسی خشک و بدون ترشح و التهاب و بدون پوسته ریزی می باشند ممکن است پوسته ها یا شوره های ریزی در سطح ضایعات دیده شود .



عامل و انتشار بیماری: 

باکتری از از جنس  کورینه باکتریوم عامل اتیولوژیک این بیماری می باشد . جنس کورینه باکتریوم عامل مسبب بیماری های دیگر پوستی مانند ترایکومایکوزیس اگزیلاریس و پیتدکراتولایزیس ( Pitted Keratolysis ) نیز می باشد . گونه کورینه باکتریوم مینوتیسیموم ( Corynebacterium minutissimum ) عامل اختصاصی این بیماری می باشد و شایع ترین محل عفونت چین های کشاله ران است . این بیماری در نردان شایع تر می باشد البته شیوع جنسی آن در مناطق جهان متفاوت است به طوری که در یک مطالعه آینده نگر طولی و مشاهده ای  ( Longitudinal and Observational  ) در کزیک شیوع بیماری در زنان بیشتر گزارش  شده است . و نیز در نواحی گرم و مرطوب بیشتر دیده می شود . بیماری دارای انتشار جهانی می باشد . برخی از فاکتورهای مستعد کننده بیماری عبارتند از تعریغ بیش از حد ، چاقی ، دیابت ملیتوس و حالات و وضعیت های مربوط به اسیب و اختلال سیستم ایمنی .

علائم بالینی :

ضایعات به صورت ماکول یا لکه هائی با حد و مرز مشخص و غالبا به رنگ قرمز ،قرمز مسی ، قرمز متمایل به قهوه ای ، براق و گاهی پوشیده از شورههای ظریف و اردی شکل دیده می شود . در ضایعات پوستی این بیماری وزیکول و ترشح دیده نمی شود و معمولا دارای التهاب خفیف و گاهی خاش اندکی می باشند . بیماری تمایل به انتشار به سایر نقاط بدن را ندارد و اغلب در نواحی چین دار بدن مشاهده می شود . موهای الوده مبتلا نمی شوند . عامل بیماری ممکن است به همراه استافیلوکوک ، سودوموناس و یا درماتوفیت نیز دیده شود . در اثر تابیدن چراغ وود ( Wood s  lamp ) در محل ضایعه فلورسانس قرمز مرجانی یا لعلی و درخشانی دیده می شود


تشخیص آزمایشگاهی 

روش نمونه برداری :

پس از تمیز کردن محل ضایه با الکل ۷۰درصد ، از اطراف ضایعه به کمک تیغ بیستوری استریل اقدام به تراشیدن پوسته یا شوره ها می گردد و پوسته های حاصل را روی یک اسلاید میکروسکوپی تمیز جمع آوری می نمائیند .

تاکید آزمایشگاه هنگام نمونه برداری از ضایعات پوستی مشکوک به عفونت های قارچی ، همواره بر توصیه به بیمار برای عدم شستشو و استحمام محل ضایعات با آب و صابون و دسایر دتر جنت ها از ۳ روز قبل از مراجعه به آزمایشگاه است . بر طبق نظر امونس ( C.W.Emmons  ۱۹۷۷  ) با شروع درمان ضد قارچی جواب های آزمایشگاهی نیز شروع به به منفی شده می نمایند ، بنابر این توصیه به بیمارمبنی بر عدم استعمال از داروهای ضد قارچی یا عوامل ضد عفونی کننده حئاقل از ۱۰ روز تا ۲ هفته قبل از مراجعه به آزمایشگاه از بروز پاسخ منفی کذب آزمایشگاهی می کاهد . در مورد اریترسما نکته ای را باید اضافه کرد این است که در صورتی که آزمایش با چراغ وود بخواهد انجام شود ، بیمار از حداقل از یک تا دو روز قبل از مراجعه به آزمایشگاه محل ضایعات را با آب خالص نیز نشسته باشد . علت این است که ترکیبات پورفرینی که از متابولیت های  باکتری عامل بیماری است و در اثر تابش نور چراغ وود فلورسانس قرمز مرجانی نشان می دهد در آب محلول بوده و بعد از شستشوی محل ضایع با آب آزمایش چراغ وود پاسخ منفی کاذب خواهد داشت 

آزمایش مستقیم میکروسکوپی:

قسمتی از پوسته ها را روی لام تمیز قرار داده و روی آن یک قطره اتر به منظور از بین بردن چربی موجود در پوسته ها ریخته و بعد از تبخیر شدن آن ، روی پوسته ها یک قطره آب ریخته و یا کنار تیغ بیستوری و یا بین دو لام انها را روی لام پخش و له می کند و بعد از خشک شدن با حرارت مختصری نمونه را ثابت کرده و سپس با استفاده از محلول بلودو متیلن به مدت ۳- ۵ دقیقه آن را رنگ کرده ، بعد از رنگ آمیزی ، لام را به آرامی و با جریان بسیار ملایم آب شسته و سپس بعد از خشک شدن با استفاده از روغن ایمرسیون و عدسی شیئی ۱۰۰ مورد مشاهده قرار می دهند . کورینه باکتریوم مینو تسیموم در صورت وجود به صورت رشته های ظریف ، کوتاه ، نازک ، و دارای انشعاب به قطر کمتر از یک میکرون که به آسانی با عناصر باسیلی یا کوکسی شکل تقسیم می شوند ، دیده می شود این عناصر در داخل و خارج سلول پوستی مشاهده می گردند .

برای ثابت کردن لام می توان از البومین تخم مرغ و یا محلول فیکساتور بوان (با همان فرمولاسیونی که در آزمایشگاه انگل شناسی استفاده می شود ) نیز بهره گرفت .

رنگ آمیزی متیلن بلو :

دو نیم گرم پودر متیلن بلو را در ۱۰۰ میلی لیتر الکل اتیلیک ۹۵ درصد حل کنید از این رنگ برای تجسس عوامل اریتراسما ،تنیا ورسیکالر و پیتروسیوریازیس (درماتیت سبوروئیک) می توان استفاده نمود . 

کشت :

در آزمایشگاه بطور معمول کشت داده نمی شود مگر آنکه اهداف اهداف پژوهشی خاص مورد نظر باشد که در این صورت می توان از محیط های کشت غنی میکروبیولوژیکی مانند ژلوز خوندار و یا محیط BHI  استفاده کرد .

تشخیص افتراقی:

ضایعات این بیماری قابل اشتباه با بیماری هایی مانند گال ، شپشک عانه (Phitrius pubis )  ، کچلی کشاله ران ، کاندیدیازیس ، درماتید تماسی ، پسوریازیس و پیتریازیس ورسیکالر می باشد .

پیش آگهی و درمان : 

موارد مزمن بیماری بیشتر از حالات حاد آن مشاهده می شود . برای درمان از محلول تیوسولفات سدیم ۲۰% یا پماد گوگرد ۳% و یا از پماد کراتو لیتیک مانند پماد وایت فیلد بصورت موضعی استفاده می شود . داروی انتخابی اریترو مایسن خوراکی به مقدار یک گرم در روز و به مدت ۵ روز می باشد که پاسخ رضایت بخشی دارد . پنی سیلین و گریزو فولوین روی این بیماری اثری ندارد . از پوویدین یده یا اسید فوسیک ( Fucic Acid  ) نیز می توان بطور موضعی برای درمان استفاده کرد .تترا سایکلین و کلرانفنیکل از دارو های موثر دیگری هستند ولی استفاده از کلرانفنیکل به دلیل اثرات سرکوبگری  مغز استخوان که منجر به نوتروپنی ، آگرانولوسیتوز و آنمی آپلاستیک می شود محدود گردیده است .

عفونت بین انگشتان پا معمولا به در مان مقاوم است . در این گونه واقع و نیز در موارد نارسایی یا نقص درمانی به جز پماد وایت فیلد ، از محلول موضعی دیگری مانند کلیندا مایسین ، پماد سدیم فوزیدات ( Sodium fusidate  ) و صابون های ضد باکتری برای پیشگیری و درمان می توان استفاده نمود .

در مقایسه با تترا سایکلین ، استفاده از اریترومایسین در مواردی گرفتاری نواحی آگزیلا و کشاله ران و تا حدودی  نواحی بین انگشتان اثرات بهتری دارد باید توجه داشت که شستشوی روزانه محل ابتلا با آب و صابون در کنار درمان طبی در ریشه کن کردن عفونت موثر است .



:: موضوعات مرتبط: بیماری، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, بیماری ها
ن :
ت : 2012/7/22

مقدمه :

 از بین وسایل مورد استفاده در بخش میکروب شناسی لوپ میکروب شناسی از جمله ابزارهای مهم و اصلی بوده و ارزش آن همانند پی پت در آزمایشگاه بیوشیمی و سرولوژی است .بدین معنی که اگر از مقدار برداشت شده توسط لوپ محاسبه دقیق به عمل نیاید در گزارش نتایج آزمایش تاثیر زیادی خواهد داشت . لذا به سبب عدم وجود روش استاندارد جهت کالیبراسیون لوپ و نظر به اهمیت آن در این مقاله سعی شده است که راه کارهای مناسب و عملی برای کالیبراسیون لوپ میکروب شناسی ارائه گردد . در بررسی انجام شده دو روش محاسبه حجم توسط روش اسپکتروفتومتری و روش استفاده از ترازو مورد ارزیابی قرار گرفته اند .  

روش بررسی : در این تحقیق حجم برداشت شده توسط دو نوع لوپ مورد مصرف که تحت عنوان لوپ های تجاری در بازار موجود بوده و به عنوان لوپ ۰.۰۱ و لوپ ۰.۰۰۱ استفاده میشوند مورد بررسی قرار گرفت و نیز با توجه به اینکه برخی از آزمایشگاه های تشخیص پزشکی لوپ های دست ساز را که با استفاده از پیچیدن سیم به دور دسته فلزی لوپ تهیه می شوند مورد استفاده قرار می دهند این نوع لوپ ها نیز به دو روش اسپکتروفتومتری و توزین مورد ارزیابی قرار گرفتند . همچنین مقدار حجم برداشتی توسط لوپ ها به صورت تخمینی و از طریق ریاضی مورد بررسی قرار گرفت .

الف ) روش اسپکتروفتومتری : در این روش از یک ماده رنگی که دارای جذب نوری در طول موج خاص است استفاده می گردد . معمولا از ماده رنگی اوانس بلو برای این آزمایش استفاده میشود اما با توجه به کمبود و گران بودن ماده مزبور در این بررسی از متیلن بلو که از نظر اقتصادی به صرفه بوده و در اکثر آزمایشگاه ها موجود است استفاده شد .

مواد مصرفی و معرف ها شامل موارد زیر بود :

پودر متیلن بلو  الکل طبی ۹۶% ( اتانول )  آب مقطر  لوپ های ۰.۰۱ و ۰.۰۰۱ و لوپ های دست ساز  لوله آزمایش  پی پت  سمپلر ۲۰ لاندا  اسپکتروفتومتر

ابتدا ۰.۲  ۰.۱ گرم از پودر متیلن بلو را در حلالی که از مخلوط کردن آب مقطر و الکل ۹۶% به نسبت ۵۰ به ۵۰ تهیه شده حل می کنیم . پس از حل شدن کامل متیلن بلو در حلال مزبور ۸ لوله آزمایش انتخاب کرده در لوله اول ۲ میلی لیتر و در بقیه لوله ها ۱ میلی لیتر از حلال ساخته شده را می ریزیم . سپس مقدار ۰.۰۲ میلی لیتر از محلول متیلن بلو را به کمک سمپلر کالیبره شده به محلول اضافه کرده و پس از مخلوط کردن ۱ میلی لیتر از محلول مزبور را به لوله دوم انتقال می دهیم و این عمل را تا لوله هشتم پی می گیریم ( رقت های سریالی ).پس از تهیه رقت های مزبور جذب نوری هر یک از لوله ها را در طول موج ۶۶۳ نانومتر قرائت کرده و ثبت می کنیم .

با توجه به کاهش تصاعدی رقت لوله ها از کاغذ لگاریتمی برای تهیه منحنی استاندارد استفاده میشود . پس از ترسیم منحنی برای کالیبره کردن لوپ ۱۵-۱۰ لوله برداشته و در هر یک از آنها ۱ میلی لیتر از حلالی که تهیه کرده بودیم می ریزیم و به کمک لوپ از محلول رنگی ( متیلن بلو ) در لوله ها وارد می کنیم . پس از خواندن جذب نوری آنها در طول موج ۶۶۳ نانومتر و به دست آوردن میانگین جذب نوری و انتقال آن بر روی منحنی مقدار حجم برداشته شده توسط لوپ به راحتی به دست می آید .

از آنجا که مقدار کلنی بر اساس CFU/ml ( colong forming unit ) گزارش می گردد اگر ۱ میلی لیتر را که برابر با ۱۰۰۰ لاندا می باشد بر حجم به دست آمده تقسیم کنیم ضریب لوپ مجهول به دست خواهد آمد.

ب ) روش توزین : در این روش ترازوی حساس با دقت ۰.۰۰۱ گرم مورد نیاز است و از آنجا که وزن و حجم آب مقطر خالص مساوی هستند می توان به کمک لوپ از آب مقطر برداشت کرد و بر روی یک دیسک آنتی بیوگرام قرار داد و با توزین توسط ترازو مقدار حجم برداشتی را محاسبه کرد . در این روش ابتدا دیسک آنتی بیوگرام توزین می شود سپس مقدار افزایش وزن بر اثر برداشت آب مقطر توسط لوپ محاسبه می گردد . اگر این عمل را ۱۵- ۱۰ بار تکرار کرده و میانگین افزایش وزن را ثبت کنیم حجم برداشتی توسط لوپ به دست خواهد آمد.

ج ) روش محاسبه ریاضی : در این روش اگر قطر سیم مورد استفاده در ساخت لوپ را توسط میکرومتر اندازه گیری کرده و قطر داخلی حلقه لوله را توسط کولیس محاسبه کنیم حجم برداشتی از طریق محاسبه حجم استوانه به دست می آید . این روش برای محاسبه مقدار برداشتی توسط لوپ چندان دقیق نیست زیرا حجم برداشتی توسط لوپ در مقایسه با روش های استاندارد حجم بیشتری را نشان می دهد و در عمل از آنجا که کشش سطحی بافت باعث می شود مقدار کمتری از محلول در مرکز لوپ قرار گیرد میزان برداشتی نهایی کمتر خواهد بود .

نتیجه بررسی : مقایسه نتایج حاصل از بررسی ۳ روش فوق نشان می دهد که حجم برداشت شده توسط لوپ هایی که به عنوان لوپ تجاری عرضه میشوند استاندارد نیست برای مثال با لوپ تجاری ۰.۰۰۱ مقدار برداشتی لوپ ۰.۶ لاندا می باشد و در مورد لوپ ۰.۰۱ مقدار برداشتی ۲.۴ لاندا است . در نهایت ضریب لوپ ۰.۰۰۱ برابر با ۱۶۶۶.۶۶ و لوپ ۰.۰۱ برابر با ۴۱۶.۶۶ و لوپ دست ساز تقریبا معادل ۳۳۸ است که با مقادیر ادعا شده تفاوت دارند.

نتیجه گیری : با توجه به بررسی های مزبور موارد زیر پیشنهاد میشود :

۱- لوپ هایی که تحت عنوان ۰.۰۱ و ۰.۰۰۱ به صورت تجاری به فروش می رسند استاندارد نبوده و هر آزمایشگاه می باید نسبت به کالیبراسیون و تععین ضریب دقیق لوپ مصرفی اقدام کند.

۲- در صورت عدم کالیبراسیون لوپ مصرفی شمارش کلنی در کشت ادرار به صورت تخمینی گزارش شود. ( کمتر از ۱۰۰۰ یا ۱۰۰۰۰-۱۰۰۰ یا بیشتر از ۱۰۰۰۰ )

۳- برای کالیبراسیون لوپ به علت مجهز نبودن اکثر آزمایشگاه ها به ترازوی حساس روش اسپکتروفتومتری پیشنهاد می شود .

۴- حتی المقدور سعی گردد تا لوپ ها به صورت پلاستیکی و یک بار مصرف تهیه 



:: موضوعات مرتبط: دستگاه ها، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, دستگاه
ن :
ت : 2012/7/22

اریترومایسن ، پنی سیلین ، سولفونامید ، تتراسایکلین ، ونکومایسین و .... جز دسته ای بزرگ از ترکیبات شیمیایی هستند که باعث متوقف کردن رشد باکتریها (باکتریواستاتیک) و یا از بین بردن باکتری ها (باکتریوسیدال) در یک دوز پایین می شوند . در علم میکروب شناسی به این دسته از دارو ها که بروی باکتری ها اثر می گذارند آنتی بیوتیک می گویند . هر دسته از انتی بوتیک ها بر روی باکتری خاصی تاثیر دارد و این دارو ها بر روی ویروس و یا سایر میکروارگانیسم ها تاثیری نخواهند داشت . با این حرفا ،  این سوال در ذهن ایجاد می شود که ما از کجا بدانیم چه آنتی بیوتیکی بر روی چه باکتری هایی موثر است ؟ جواب سوال ما تست آنتی بیوگرام است که به صورت روتین در آزمایشگاه های میکروبیولوژِی انجام می گیرد . این تست به ما نشان می دهد که کدام یک از آنتی بیوتیک ها بر روی میکروب ما موثر است . همانطور که می دانید نمونه های گرفته شده برای بخش میکروبیولوژِی متفاوت هستند . اما نمونه ها هر چی که باشند (خون ، مایع مغزی-نخائی ، مدفوع ، ادرار ، خلط و..) در آخر  معمولا آنتی بیوگرام می شوند تا داروی موثر تجویز شود . در واقع باید بگوئیم که در عفونت های میکروبی آزمایشگاه دارو را تجویز می کند نه پزشک ... 

 خلاصه ای از پروسه آنتی بیوگرام دیسک دیفیوژن

بعد از کشت نمونه دریافتی در محیط کشت مناسب ، اگر شرایط مناسب باشد و باکتری در نمونه ما باشد ، باکتری موجود در نمونه رشد خواهد کرد . بعد از رشد باکتری ، از ان لام (مقداری نمونه + سرم فیزیولوژِی) تهیه می کنیم و رنگ آمیزی گرم انجام می دهیم . اگر باکتری ایزوله ما ، جز باکتری های پاتوژن باشد ، باید تست آنتی بیوگرام را انجام دهیم . مقداری از نمونه را برداشته و  در محیط کشت آنتی بیوگرام کشت می دهیم ، سپس دیسک های آنتی بیوگرامی را روی محیط کشت گذاشته و جواب را بعد از ۲۴ ساعت برسی کرده و نتایج را گزارش می کنیم .

  • بعد از معرفی ابتدایی آنتی بیوگرام ، وارد بحث تخصصی آزمایشگاهی می شویم .

اصول آنتی بیوگرام

اصول آنتی بیوگرام بر پایه دو اصطلاح میکروب شناسی است یعنی :

  • Minimum Inihibitory Concentration (MIC)
  • Minimum Bactericidal Concentration (MBC )

منظور از MIC ، غلظتی از یک آنتی بیوتیک است که می تواند رشد باکتری را در شرایط آزمایشگاهی مهار کند. و منظور از MBC ، حداقل غلظتی از دارو است که باکتری را از بین می برد. در اغاز باید بگم که باید آزمایش کننده چهار اصل زیر را قبل از آغاز آنتی بیوگرام مشخص کند :

  • Which organisms to test?کدام ارگانیسم برای تست                                                        
  •  
  • What methods to use?کدام روش تست                                                               
  •  
  • What antibiotics to test?کدام آنتی بوتیک  
  •  
  • How to report results? چگونگی گزارش نتایج

روش های مختلف انجام تست تعیین حساسیت داروئی

  • Disk diffusion (Kirby Bauer)
  • Broth micro-dilution MIC (NCCLS متد رفرنس)
  • Etest

وسائل و موارد مورد نیاز برای تست انتی بیوگرام "دیسک دیفیوژن"

  1. محیط کشت که آنتی بیوگرام بر روی آن انجام می شود که "آگار مولر هینتون"می باشد .
  2. لوله حاوی نیم مک فارلند .
  3. لوله حاوی یک سی سی سرم فیزیولوژِی استریل
  4. دیسک های انتی بیوگرام
  5. باکتری خالص در محیط کشت مناسب
  6. سواب ، انس ، شعله ، هود ، چراغ
  • محیط نیم مک فارلند

محیط نیم مک فارلند محیطی در تست آنتی بیوگرام است که میزان کدر بودن نمونه خود را با ان مقایسه می کنیم . این محیط حاوی ۱.۵*۱۰۸ باکتری است . نحوه تهیه این محیط در آزمایشگاه به شرح زیر است :

روش تهیه محیط نیم مک فارلند

این محیط به مدت ۶ ماه در تاریکی و در ظرف در بسته که به وسیله اتش بسته شده است می تواند مورد استفاده قرار گیرد . اما با این اوصاف ، اگر در هر زمان رسوبی در لوله مشاهده شد ، محیط غیر قابل استفاده خواهد بود . زمانی که می خواهیم از این محیط استفاده کنیم باید انرا به خوبی حل بزنیم و جهت مقایسه کدورت لوله کشت با لوله مک فارلند، استفاده از یک زمینه سفید با خطوط سیاه و نور کافی توصیه می‌شود این اقدام بویژه جهت باکتریهایی مثل هموفیلوس، گنوکک و پنوموکک که در محیط آبگوشت به خوبی رشد نمی‌کنند توصیه می‌شود.

  • روش کار

روش های مختلفی برای تعیین حساسیت باکتری ها به انتی بیوتیک ها وجود دارد اما من در این قسمت تست روتین و ساده دیسک دیفیوژن (Disk diffusion ) را معرفی می کنم .

بعد از ایزوله کردن باکتری ، مقداری از کلونی باکتری را به وسیله انس (نه لوپ) برداشته و در سرم فیزیولوژی استریل حل می کنیم . باید در نظر داشت که چون ، در تست آنتی بیوگرام میزان کدر بودن برای ما خیلی مهم است ، بنابراین در انتخاب مقدار نمونه باید دقت کنیم تا نمونه را بیشتر یا کمتر از نیم مک فارلند برنداریم . اگر میزان کدورت کمتر از نیم مکفارلند باشد ، مقداری دیگر از نمونه را در سرم فیزیولوژی استریل حل می کنیم و یا اگر میزان کدر بودن ، بیشتر از نیم مک فارلند باشد در این صورت باید مقداری سرم فیزیولوژی استریل اضافه کرد تا به کدورت مناسب و برابر با نیم مک فارلند برسیم . بعد از تهیه محلول هموژن خود ، با سواب استریل محلول را به هم زده و بعد از آبکشی کردن سواب ، (برای آب کشی ، سواب را با قدرت به دیواره لوله تکیه داده و فشار دهید تا آب آن گرفته شود .) آن را به محیط کشت مولر هینتون انتقال می دهیم و به طور کامل به وسیله سواب ، محیط کشت را به صورت چمنی کشت می دهیم به طوری که هیچ محلی در محیط از قلم نیافتد  . بعد از کشت ، دیسک های انتی بیوگرام که قبل از نیم ساعت از تست ، بیرون یخچال قرار داده شده اند را انتخاب و بر روی محیط کشت انتقال می دهیم . باید ذکر کنم که نحوه قرار دادن دیسک ها در محیط کشت مولر هینتون ، به صورت دایره ای  است و فاصله این دیسک ها از هم دیگر حدود 12 میلیمتر باشد و باید از دیواره هم فاصله داشته باشند . در ضمن فاصله این دیسک ها را می توان با توجه به تجربه خود کم و یا زیاد کنیم . دیسک های مورد استفاده هم باید با نوع باکتری ایزوله شده ما مناسب باشد مثلا هیچ وقت برای باکتری گرم منفی ، پنی سیلین قرار نمی دهیم چون نسبت به آن مقاوم هستند و یا اینکه آنتی بیوتیک کلروامفینیکل را برای کشت ادرار قرار نمی دهیم چون این انتی بیوتیک نمی تواند وارد مجاری ادراری شود و... بعد از قرار دادن دیسک ها ، در پلیت را بسته و به مدت 24 ساعت آنها را در دمای 37 درجه سانتیگراد ، انکوبه می کنیم (لازم به ذکر است که بنابه به تحقیقات تازه محقین ، دمای انکوبه برای آنتی بیوگرام به ۳۵ درجه کاهش یافته است و مدت زمان آن هم به ۱۶ تا ۱۸ ساعت کاهش یافته است ) . بعد از 24 ساعت پلیت را زیر چراغ برسی می کنیم  .آنگاه می‌باید قطر هاله عدم رشد را با خط‌کش اندازه گیری کرد و با توجه به جدول همراه دیسک ها ، گزارش تست انتی بیوگرام خود را برای هر یک از انتی بیوتیک ها ، به صورت حساس (Susceptible ) ، مقاوم(Resistant) و یا نیمه حساس (Intermediate) گزارش می شود .

نحوه خواندن و گزارش کردن

بعد از انکوبه ، محیط ما باید به صورت زیر باشد :

آنتی بیوگرام

همان طور که مشاهده می کنید در اطراف برخی از دیسک ها هاله روش وجود دارد که این نشان دهنده حساس بودن ان بکتری به ان دیسک است و باید حساس گزارش شود . همچنین در اطراف بعضی از دیسکها هیچ گونه هاله ای نیست در این حالت این باکتری را باید نسبت به ان دیسک مقاوم گزارش داد . اگر طبق جدول خود هیچ یک از حالات فوق مشاهده نشود در اینصورت نیمه حساس را گزارش می کنیم .

و چند نکته مهم  :

  • در اندازه گیری از خط کش معمولی و یا ویژه این کار استفاده کنید .
  • همیشه امتداد خط کش باید از وسط دیسک عبور کند .
  • همیشه قطر اندازه گیری می شود .
  • باید در تست انتی بیوگرام ، نگاه بدبینانه ای داشت . یعنی اینکه کوتاهترین مسیر را برای تعیین حساسیت انتخاب می کنیم .
  • اگر در اطراف دیسک خط هایی کشیده شده باشد در این صورت باید از اخرین خطی که بعد از ان دیگر کلونی نیست تعیین حساسیت کرد.
  • اگر در اطراف دیسک حتی یک کلونی هم باشد باید از همان جا تا دیسک را اندازه گیری کرد نه کل هاله را .
  • همیشه به محل هاله دقت کنید بازم می گم همیشه و کوتاهترین مسیر ار انتخا کنید .
  • دیسک ها و هاله ها را در زیر نور برسی کنید .

 محیط کشت در آنتی بیوگرام

محیط مورد استفاده در روش دیسکی مولرهینتون است که باید pH آن بین 4/7-2/7 تنظیم شده باشد .
و در پلیت به قطر 100 میلی متر حدود 30-25 میلی لیتر محیط مولر هینتون میریزیم و قطر مورد نظر حاصل می‌گردد. جهت اجتناب از خشک شدن سطح محیط باید پلیتها را در کیسه‌های پلاستیکی نگهداری نمود.پس از تلقیح محیط آنتی بیوگرام در فاصله حداکثر 15 دقیقه می‌باید دیسکهای آنتی بیوتیک را در سطح آگار با فاصله مناسب از یکدیگر  قرار داد.سپس به مدت 18-16 ساعت در انکوباتور 35 درجه سانتی‌گرام نگهداری نمود. روشهای اصلاح شده در باکتریهای سخت رشد نیز یکی دیگر از روش ها است در بعضی از باکتریهای سخت رشد از محیط های کشت اختصاصی استفاده می شود مانند : محیط کشت HTM در هموفیلوس ها .
 
نکات بسیار مهم در آنتی بیوگرام
  • تست همیشه در زیر هود و در کنار شعله انجام شود .
  • باکتری ایزوله شده باید ، خالص رشد کرده باشد .
  • در زمان برداشت نمونه باید سعی شود که از یک کلونی برداشت شود .
  • قبل از انتقال سواب به محیط کشت مولر هینتون ، محیط کشت را از عدم رشد کلونی های باکتری در محیط کشت مولر هینتون برسی کنیم . اگر کلونی در محیط کشت دیده شد ، محیط را عوض می کنیم .
  • همیشه به وسیله انس نموه را برداشته و سپس به لوله حاوی سرم فیزیولوژی استریل اضافه کنید .
  • برای اینکه به کدروت مورد نظر نیم مک فارلند دست یابید ، از مقادیر کم کلنی شروع کنید و یا کلونی را ابتدا به دیواره لوله انتقال دهید و سپس کم کم کلونی را به محیط آبگوشت اضافه کنید تا به کدورت مورد نظر دست یابید .
  • همیشه بعد از باز کردن در لوله و بعد از بستن ان ، سر لوله را در معرض شعله قرار دهید .
  • اگر پنبه سر لوله ها ، به سطح هود افتاد باید آنها را دور انداخت .
  • اگر سوآب را به خوبی آب گیری نکنیم در این صورت به علت تبخیر مایع بالایی در انکوباسیون ممکن است رطوبت در سر طرف مولر هینتون قرار گیرید .
  • همیشه بعد از اینکه محیط کشت را با سواب کشت چمنی دادیم ، سواب را به ظرف حاوی مواد ضد عفونی یا استریل کننده انتقال دهیم .
  • اگر نمونه مورد نظر ما مشکوک به سودوموناس است (بوی شبیه گل یاس) در این صورت سواب را ایتدا در روی ضعله قرار دهید و سپس به محیط ضد عفونی کننده انتقال دهید .
  • هیچ وقت سواب را به دور محیط کشت حرکت ندهید .
  • همیشه قبل از باز کردن محیط کشت ، سر پلیت را با ضعله ضد عفونی کنید .
  • برای راحتی کار ، ایتدا دیسک ها را بر روی پلیت تعیین مکان کنید و سپس به محیط اضافه کنید .
  • تا زمانی که دیسک ها را در روی محیط مولر هینتون ، فشار نداده اید می توانید جای انها را تغییر دهید . اما بعد از فشار هیچ وقت نباید آنها را تغییر داد .
  • همیشه دیسک ها را از بالا توسط یک گیره به محیط اضافه کنید .
  • فبل از گذاشتن دیسک سعی شود که هر دو طرف را برسی کنید تا اگر دیسک حاوی نام نباشد ، از به کار گیری ان خودداری کنید .
 
خطا های تست انتی بیوگرام
  • اگر بیشتر از یک کلونی برداشت شود ، نتیجه تست ما کلا اشتباه خواهد بود . چون در این صورت با تست آنتی بیوگرام ، چند کلونی را از نظر حساسیت برسی کردیم که ممکن است یک کلنی حساس باشد و دیگری نه . پس دقت شود .
  • اگر محیط کشت ما بعد از انکوبه ، به صورت خط خطی باشد نشان دهنده این است که مقدار کلونی ماکمتر از نیم مک فارلند بود .
  • اگر در دور تمام دیسک ها هاله تشکیل شد و یا در اطراف هیچ یک از دیسک ها هاله ای تشکیل نشد برای برسی نتایج باید تست را تجدید کرد .
  • اگر PH محیط مولر هینتون مناسب نباشد نتایج ما اشتباه خواهد بود .
  • نگه داری غلط دیسک ها و استفاده از محیط های تاریخ گذشته موجب خطا می شود .
  • تهیه اشتباه محیط نیم مک فارلند هم میتواند باعث اشتباه شود .
  • تأخیر زیاد بین استاندارد کردن کدورت کشت و تلقیح پلیت
  •   همراه بودن سواب با مقدار زیادی مایع آبگوشت به هنگام تلقیح محیط آنتی بیوگرام (نگرفتن مایع اضافی با جدار لوله)


  • دیسک های مورد استفاده در آنتی بیوگرام

همان طور که در بالا هم گفتم ، باید از دیسک های مناسب باکتری ایزوله شده استفاده کرد . انتخاب نوع دیسک ها بسیار مهم است چون از یک طرف باید قضیه مقاوت داروئی را در نظر بگیریم و از طرف دیگر باید سلامت فرد را هم در نظر بگیریم برای نمونه :

بسیاری از باکتری ها کم کم به آنتی بیوتیک ها مخلفت مقاوم می شوند که این می تواند عمر آنتی بوتیک ها را کم کم به سوی افول هدایت کند .

و یا اینکه مصرف خود سر و یا اضافی که حاصل اشتباه فردی و یا اشتباه تکنیکی در تست انتی بیوگرام است می تواند عوارض گوناگونی داشته باشد . مثلا استفاده زیاد از سولفونامید ها باعث بیماری های عصب شنوایی و یا بیماری های کلیوی خواهد شد و یا اینکه مصرف زیاد پنی سیلین باعث تروبوسایتوپنی و مصرف زیاد تتراسایکلین باعث گرانولوسیتوپنی خواهد شد .

  • نگهداری دیسک ها : دیسک ها باید در یخچال و یا در فریز نگه داری شوند . اگر دیسک ها به صورت STOCK هستند در دمای فریز باید نگه داری شوند اما دیسک ها به صورت روتین تا یک ماه در دمای یخچال نگه داری می شوند .
  • کنترل کیفی :  به کمک سوشهای استاندارد و با مراجعه به جدول مربوطه می‌بایست نسبت به کنترل کیفی روند آنتی بیوگرام اقدام نمود.

چند نکته :

اگر باکتری ایزوله شده کوکسی گرم مثبت مانند استافیلوکوک طلائی(اورئوس) باشد در این صورت دو دیسک کلیندامایسن و اریترومایسن را در کنار هم و مقداری نزدیک تر قرار می دهیم . چون کلیندمایسن باعث می شود تا ژن القا کننده در اریترومایسن فعال شود . در واقع دیسک کلیندمایسن فعال کننده ژن خاموش اریترومایسن است .

  • آمینوگلیکوزید ها بر روی باکتری های بی هوازی تاثیر می گذارند .
  • کلروامفینیکل در نمونه ادراری استفاده نمی شود چون وارد ادرار نمی شود .
  • ونکومایسن ، اریترومایسن ، کلیندمایسن ، پنی سیلین و چند تا دیگه بر روی باکتری های گرم مثبت تاثیر می ذارند .
  •  دیسک ایمیپنم هم برروی گرم مثبت و هم بر روی گرم منفی تاثیر دارد ولی باید در عفونت های شدیدی استفاده شد تا مقاومت ایجاد نشود .
  • سفالکسین که بر روی گرم مثبت و منفی تاثیر دارد به صورت خوراکی است .
  • تتراسایکلین آنتی بوتیک وسیع الطیفی است و معمولا به صورت موضعی استفاده می شود .

در اخر هم باید ذکر کنم که دیسک ها را بر اساس نوع بیمارستان و یا نوع محل تست می توان تغییر داد و یا مکان و فاصله انها را هم تغییر داد و این که بسیاری از مراحل تست به صورت عالی انجام گیرند باید تجربه کافی داشت و همیشه سعی کنید که به بهترین نحو کار خود را انجام دهید .


جدول آنتی بیوتیک ها



antimicrobial agentdisc codeR = mm or lessI = mmMS = mmS = mm or more
amikacinAN-301515-16-16
amoxicillin/
clavulanic acid
- staphylococci
AmC-3019--20
amoxicillin/
clavulanic acid
- other organisms
AmC-301314-17-18
ampicillin
- staphylococci
AM-1028--29
ampicillin
- G- enterics
AM-101112-13-14
antimicrobial agentdisc codeR = mm or lessI = mmMS = mmS = mm or more
azlocillinAZ-751415-17-13
aztreonamATM-3015-16-2122
carbenicillin
- Enterobacteriaceae
CB-1001718-22-23
carbenicillin
Pseudomonas
CB-1001314-16-17
cefamandoleMA-301415-17-18
cefazolinCZ-301415-17-18
antimicrobial agentdisc codeR = mm or lessI = mmMS = mmS = mm or more
cefonicidCID-301415-17-18
cefoperazoneCFP-7515-16-2021
cefotaximeCTX-3014-15-2223
cefotetanCTT-3012-13-1516
cefoxitinFOX-3013-15-1718
ceftazidimeCAZ-301415-17-18
antimicrobial agentdisc codeR = mm or lessI = mmMS = mmS = mm or more
ceftizoxime
Pseudomonas
ZOX-3010-11-
ceftizoxime
- other organisms
ZOX-3014-15-1920
ceftriaxoneCRO-3013-14-2021
cefuroximeCXM-301415-17-18
cephalothinCF-301415-17-18
chloramphenicolC-301213-17-18
cinoxacinCIN-1001415-18-19
antimicrobial agentdisc codeR = mm or lessI = mmMS = mmS = mm or more
ciprofloxacinCIP-51516-20-21
clindamycinCC-21415-20-21
doxycyclineD-301213-15-16
erythromycinE-151314-22-23
gentamicinGM-101213-14-15
imipenemIPM-101314-5-16
kanamycinK-301314-17-18
antimicrobial agentdisc codeR = mm or lessI = mmMS = mmS = mm or more
methicillin
- staphylococci
DP-5910-13-14
mezlocillinMZ-751213-15-16
minocyclineMI-301415-18-19
moxalactamMOX-3014-15-2223
nafcillin
- staphylococci
NF-11011-12-13
nalidixic acidNA-301314-18-19
netilmicinNET-301213-14-17
antimicrobial agentdisc codeR = mm or lessI = mmMS = mmS = mm or more
nitrofurantoinF/M-3001415-16-17
norfloxacinNOR-101213-16-17
oxacillin
- staphylococci
OX-11011-12-13
penicillinP-1028--29
streptomycinS-101112-14-15
sulfamethoxazole + trimethoprimSXT1011-15-16
antimicrobial agentdisc codeR = mm or lessI = mmMS = mmS = mm or more
tetracyclineTe-301415-18-19
ticarcillinTIC-751112-14-15
ticarcillin/clavulanic acidTIM-851112-14-15
tobramycinNN-101213-14-15
trimethoprimTMP-51011-15-16
vancomycinVa-30910-11-12

 



:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/7/22

اهداف میکروب شناسی تشخیصی دارای دو بخش عمده است. بخش اول مربوط به تشخیص عامل ایجاد کننده بیماریهای عفونی بوده و از طریق مجزا نمودن و شناسائی عوامل عفونت و نشان دادن واکنشهای ایمنی بدن (تولید آنتی بادی – تغییر حساسیت جلدی) در بیماران صورت می‌گیرد. بخش دوم مربوط به کمک در امر انتخاب منطقی داروهای ضد میکروبی جهت درمان بیماران می‌باشد و بر اساس آزمایشات آزمایشگاهی انجام می‌گیرد.در زمینه بیماریهای عفونی نتایج آزمونهای آزمایشگاهی بنحو بارزی بستگی به خصوصیات و شرایط نمونه مورد آزمایش، زمان نمونه برداری و درجه کارآمد بودن و تجربه کارکنان آزمایشگاه دارد.هر پزشکی که با بیماری‌های عفونی سر و کار دارد باید بداند چه هنگام و چگونه باید از بیمار  نمونه برداری نموده، چه آزمایشاتی را درخواست کرده و نتایج حاصله را چگونه تفسیر نماید.

ارتباط بین پزشک و آزمایشگاه

از آنجائیکه هیچ روشی که به تنهایی بتواند تمامی میکروارگانیسم‌های پاتوژن را از غیر پاتوژن شناسائی کند وجود ندارد، به همین جهت قبل از اینکه کارکنان آزمایشگاه بتوانند تکنیک‌های لازم را جهت مجزا نمودن میکروارگانیسم خاص به کار گیرند، پزشک باید اطلاعاتی در مورد تشخیص احتمالی، نوع عامل یا عوامل پاتوژن مشکوک را به آزمایشگاه بدهد.روشهای آزمایشگاهی میکروبشناسی کند بوده و محتاج به طی نمودن مراحل پی در پی قبل از نیل به نتیجه می‌باشد.با این وصف جایز نیست که درمان بیماران تا آماده شدن نتیجه به تعویق افتد. با در نظر گرفتن شرایط فوق، بسیار اهمیت دارد که پزشک معالج نمونه‌های لازم را تهیه نموده و همراه با آن اطلاعات مربوط به تشخیص احتمالی را به آزمایشگاه ارسال نموده و سپس درمان مناسبی که به نظر می‌رسد بر روی عامل بیماری مؤثر باشد را آغاز نماید.

خصوصیات نمونه‌های مورد آزمایش

نتیجه بسیاری از تستهای تشخیصی در بیماری‌های عفونی به نمونه مورد آزمایش، زمان انتخاب شده جهت نمونه برداری و روش نمونه برداری بستگی دارد.محافظت از نمونه  و ارسال آن باید به نحوی باشد که در طی این عملیات عامل بیماری از بین نرود. جدا نمودن یک عامل عفونی از نقاط استریل بدن از ارزش تشخیصی زیادی برخوردار می‌باشد. هر نوع میکروارگانیسمی که از خون، مایع نخاع، مایع مفصلی یا مایعی که از حفره جنب بدست آمده، مجزا گردد، یک یافته پرارزش تشخیصی قلمداد می‌شود.اصول کلی که در مورد تمام نمونه‌های بالینی صادق بوده و باید در هنگام اخذ نمونه به آنها توجه نمود به قرار زیر است:

  1. نمونه از لحاظ مقدار بایستی کافی بوده تا بتوان کلیه آزمایشات لازم را بر روی آنها انجام داد.
  2. نمونه بایستی از خصوصیت «معروف بودن» (Representative) برخوردار باشد (مثلاً اگر خلط بخواهد مورد آزمایش قرار گیرد، آب دهان به جای آن گرفته نشود).
  3. باید توجه نمود که نمونه به نحوی گرفته شود که آلوده نگردد و جهت نمونه برداری بایستی از وسایل استریل استفاده نموده و شرایط آسپتیک رعایت شود.
  4. نمونه تهیه شده بایستی سریعاً به آزمایشگاه ارسال شود.
  5. نمونه‌های ارزشمندی بایستی قبل از آغاز درمان ضد میکروبی گرفته شوند و اگر بیمار قبلاً تحت درمان بوده باید در صورت امکان درمان را متوقف نموده و نمونه برداری چند روز پس از توقف درمان صورت گیرد. 

جمع آوری نمونه

جمع آوری مناسب یک نمونه جهت کشت بی‌شک مهمترین مرحله در اثبات وجود یک پروسة عفونی توسط یک میکروارگانیسم خاص می‌باشد. چنانچه درمان بر ضد ارگانیسم کومنسال یا آلوده کننده باشد، جمع آوری نامناسب نمونه نه تنها باعث عدم جداسازی میکروارگانیسم مربوطه می‌شود بلکه منجر به درمان نادرست و حتی مضر می‌شود.

در جمع آوری نمونه‌ها بایستی موارد زیر را در نظر داشت:

  1. نمونه باید ناحیه اصلی عفونت جمع آوری شده و حداقل آلودگی با ترشحات یا ارگانها یا بافتهای مجاور داشته باشد.
  2. زمان مناسب جهت جمع آوری نمونه بایستی مشخص گردد تا بدین ترتیب شانس جداسازی میکروارگانیسم‌ها به حداکثر رسد. مثلاً در تب تیفوئیدی میکروارگانیسم عامل عفونت را می‌توان در طی هفته اول بیماری از خون جدا نمود. کشت مدفوع و یا ادرار معمولاً در طی هفته دوم و سوم بیماری مثبت خواهد شد. آگلوتینین‌های سرمی در طی هفتة دوم شروع به افزایش کرده و در طی هفته پنجم به ماکزیمم مقدار خود می‌رسد.
  3. مقدار کافی از نمونه مورد نظر به منظور انجام تکنیک‌های کشت باید گرفته شود و دستورالعمل‌های لازم درمورد حجم مناسب نمونه مورد نظر جهت کشت باید تنظیم گردد. نمونه‌های ناکافی بایستی نگهداری شوند. چنانچه تهیه نمونه‌ای مجدد میسر نبود، و از نظر کلینیکی نیز کشت نمونه اندیکاسیون داشت بایستی روی نمونة اولیة ناکافی کارهای لازم انجام گیرد، با این وجود آزمایشگاه هنگام گزارش نتیجه باید شرایط نمونه دریافتی را برای پزشک گزارش نماید.
  4. به منظور اطمینان از جداسازی مطلوب میکروارگانیسم باید از لوازم نمونه گیری، ظروف و محیط‌های کشت مناسب استفاده نمود. ظروف نمونه گیری بایستی دارای درپوش محکم و مناسبی باشد که از نشت و آلودگی نمونه هنگام انتقال جلوگیری شود. سواب‌های پنبه ای ممکن است حاوی بقایای اسیدهای چرب باشد و سواب آلژینات کلسیم نیز ممکن است باعث نشر محصولات سمی شده و در نتیجه موجب ممانعت از رشد برخی از باکتریهای مشکل پسند گردد، لذا استفاده از سواب هائی از جنس داکرون یا پلی استر توصیه می‌شود. سواب‌های حاوی نمونه را باید در یک محیط انتقال دهنده یا ظرف مرطوب جهت جلوگیری از خشک شدن و مرگ باکتری قرار داد.
  5. حتی الامکان بایستی جمع آوری نمونه جهت کشت قبل از تجویز آنتی بیوتیک صورت گیرد.

 

انتقال نمونه

محیط‌های انتقال دهنده کری – بلیر، Amies و استوارت.

دریافت نمونه و مشاهدات اولیه

در اکثر آزمایشگاههای تشخیص طبی محل مخصوصی جهت دریافت نمونه‌های کشت طراحی شده است. به علت احتمال آلودگی پرسنل آزمایشگاه با باکتریها و ویروسهای پاتوژن انتقال و مشاهدات اولیه بایستی زیر هود انجام گردد. ضروریست پرسنل با پوشیدن روپوش مخصوص و دستکش و در برخی موارد ماسک‌های جراحی از خود در برابر این عوامل بیماریزا محافظت نمایند.

آماده سازی نمونه شامل موارد زیر می‌باشد.

  • ثبت اطلاعات ضروری در دفتر آزمایشگاه یا شبکه کامپیوتری
  • مشاهده و بررسی نمونه از لحاظ ویژگیهای لازم جهت پذیرش.
  • در مورد برخی نمونه‌ها مشاهده میکروسکپی نمونه به صورت مستقیم یا گسترش رنگ‌آمیزی شده از آن به منظور تشخیص احتمالی.



:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/7/22
باکتری‌های سودوموناس باکتری‌های خاکزی هستند که در خاک سبب ترشح سیدروفور شده و جذب آهن و برخی دیگر از عناصر ریزمغذی نظیر روی را امکان‌پذیر می‌سازد.  باکتریهای جنس سودوموناس، از خانواده Pseudomonadaceae که به شکل میله‌ای راست یا کمی خمیده، دارای تاژک قطبی، بدون اسپور و گرم منفی می‌باشند. این باکتری‌ها هوازی و از نظر منبع انرژی و کربن کموارگانوتروف‌ هستند. از نظر نیازهای غذایی گونه های سودوموناس نیاز غذایی بسیار ساده ای دارند. در شرایط آزمایشگاهی در محیط‌های حاوی مقداری ماده آلی در pH خنثی بخوبی رشد می کنند. از مهمترین این محیطها King'B است. متابولیسم گونه‌های سودوموناس تنفسی بوده وحالت تخمیری ندارند. این باکتریها قادرند از 150 ترکیب آلی بعنوان منبع کربن وانرژی استفاده نمایند. در سالهای گذشته گونه‌های سودوموناس طبق طبقه‌بندی محققین باکتری‌های جنس سودوموناس را بر اساس مطالعات همسانی rRNA/DNA به پنج گروه تقسیم‌بندی کردند. از پنج گروه مذکور اخیرا فقط گروه I در جنس سودوموناس ابقا شده و بقیه در جنسهای جدید ویا موجود قبلی جای گرفته اند. گروه I ، بعنوان بزرگترین گروه انواع فلورسنت را در خود جای داده است. وجه تمایز سودوموناس‌های فلورسنت از سایر سودوموناس‌ها، تولید پیگمانهایی است که در برابر نور طول موج کوتاه فرابنفش (254 نانومتر) بویژه در شرایط کمبود آهن خاصیت فلورسانس دارند. به این پیگمان‌های با خاصیت فلورسنت و محلول در آب سیدروفور (siderophore) و اختصاصاً در مورد سودوموناس‌ها پیووردین یا سودوباکتین گفته می‌شود. از مهمترین گونه های فلورسنت می‌توان به P. fluorescens ، P. putida، P.aeruginosa  و همچنین پاتوژنهای گیاهی نظیر P. syringae  و P. cichorii اشاره نمود. برای افتراق گونه‌های فلورسنت پاتوژن‌های گیاهی از سایر فلورسنت‌ها از آزمون آرژینین‌دی‌هیدرولاز استفاده می‌شود، که پاتوژن‌های گیاهی آرژینین‌دی‌هیدرولاز منفی می‌باشند. آزمون‌های ذوب ژلاتین، استفاده از قند ترهالوز، رشد در دماهای 41 و 4 درجه سانتی‌گراد از مهمترین شاخص‌های تفکیک گونه‌های P. fluorescens ، P. putida  و P. aeruginosa است.

:: موضوعات مرتبط: میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, میکروب شناسی
ن :
ت : 2012/7/22


مدل سازی رایانه‌ای از هلیکوباکتر پیلوری که در معده انسان زندگی می‌کنند

هلیکوباکتر پیلوری، یک باکتری گرم منفی که در سطح مجرایی پوشش معده دیده می‌شود، اولین بار در سال 1983 توسط وارن (Warren) و مارشال (Marshall) یافت شد . این باکتری التهاب مزمن مخاط زیرین را القا می‌کند. عفونت معمولاً در سال‌های اول عمر کسب می‌شود و در صورت عدم درمان، پایدار می‌ماند. شیوع عفونت در سنین بالاتر و در افرادی که کودکی خود را در وضعیت اجتماعی- اقتصادی پایین سپری کرده‌اند، بیشتر است و بنابراین در نقاط مختلف جهان بسیار گوناگون است. تصور می‌شود شیوع بالاتر در سنین بالاتر، نتیجه اثر همگروهی ناشی از شرایط پایین‌تر زندگی کودکان در دهه‌های گذشته باشد. حداقل 50 جمعیت انسانی جهان، عفونت هلیکوباکتر پیلوری دارند. این ارگانیسم قادر است در محیط اسیدی معده زنده بماند. بخشی از این توانایی، محصول فعالیت بسیار بالای اوره‌آزی باکتری است؛ اوره‌آز، اوره موجود در شیره معده را به آمونیاک قلیایی و دی اکسید کربن تبدیل می‌کند.

عفونت با هلیکوباکتر پیلوری، کوفاکتوری در ایجاد سه بیماری مهم دستگاه گوارش فوقانی است: زخم دوازدهه یا معده (که بر اساس گزارش‌ها در 10-1 بیماران آلوده ایجاد می‌شود)، سرطان معده (3-1/0)، و لنفوم بافت لنفویید مخاط معده (MALT) (کمتر از 01/0). خطر این پیامدها در بیماران آلوده در بین جمعیت‌های مختلف گوناگونی زیادی دارد. اکثریت بیماران دچار عفونت هلیکوباکتر پیلوری هرگز دچار عوارض مهم بالینی نخواهند شد.
زخم‌های معده و دوازدهه در بیماران مبتلا به زخم دوازدهه، التهاب مخاط معده ناشی از عفونت، در ناحیه آنتروم معده شدیدتر است. آنتروم معده اسید ترشح نمی‌کند و مسؤول آزادسازی بیشتر گاسترین است. افزایش سطح گاسترین، خود باعث تحریک ترشح اسید از مخاط فوندوسی مترشحه اسید در بخش‌های پروگزیمال‌تر معده می‌گردد که نسبتاً عاری از التهاب هستند. افزایش بار اسید دوازدهه، آسیب مخاط دوازدهه را به دنبال خواهد داشت، و سبب ایجاد زخم و متاپلازی معده‌ای مخاط دوازدهه می‌گردد. متعاقباً مخاط متاپلاستیک می‌تواند با هلیکوباکتر پیلوری کلونیزه شود و این پدیده احتمالاً در فرایند ایجاد زخم نقش دارد. ریشه‌کنی عفونت موجب علاج طولانی‌مدت زخم‌های دوازدهه در بیش از 80 بیمارانی می‌شود که زخم آنها ناشی از مصرف NSAID نبوده است. داروهای گروه NSAID علت عمده زخم‌های منفی از نظر هلیکوباکتر پیلوری هستند.

باور محققین بر این است که زخم معده محصول آسیب مخاطی ناشی از هلیکوباکتر پیلوری است. همانند زخم‌های دوازدهه، ریشه‌کنی عفونت معمولاً بیماری را علاج می‌کند، به شرطی که زخم معده ناشی از NSAID نبوده باشد.


 

جدول 1. آزمون‌های تشخیصی عفونت هلیکوباکتر پیلوری

 

آزمونمزایامعایب
غیرآندوسکوپیک

آزمون سرولوژیک

 

بسیار در دسترس؛ ارزان‌ترین نوع آزمون

 

نتیجه مثبت ممکن است بیانگر عفونت قدیمی باشد، نه عفونت فعلی؛ برای تأیید ریشه‌کنی توصیه نمی‌شود.

 

آزمون تنفسی اوره

 

ارزش اخباری منفی و مثبت بالا؛ قبل و بعد از درمان مفید است.

 

نتایج منفی کاذب در صورت مصرف مهارکننده پمپ پروتون یا مصرف اخیر آنتی‌بیوتیک یا ترکیبات بیسموت محتمل است؛ برای انجام آزمون منابع و کارکنان زیادی لازم است.

 

آزمون آنتی‌ژن مدفوعی

 

ارزش اخباری منفی و مثبت بالا در صورت استفاده از آزمون آنتی‌بادی مونوکلونال؛ قبل و بعد از درمان مفید است.

 

فرایند جمع‌آوری مدفوع ممکن است برای بیمار ناراحت‌کننده باشد؛ نتایج منفی کاذب در صورت مصرف مهارکننده پمپ پروتون یا مصرف اخیر آنتی‌بیوتیک یا ترکیبات بیسموت محتمل است.

 

آندوسکوپیک

آزمون‌های مبتنی بر اوره‌آز

 

سریع، ارزان، و دقیق در بیمارانی که درست انتخاب شده باشند.

 

نتایج منفی کاذب در صورت مصرف مهارکننده پمپ پروتون یا مصرف اخیر آنتی‌بیوتیک یا ترکیبات بیسموت محتمل است.

 

ارزیابی بافت‌شناسی

 

حساسیت و ویژگی خوب

 

نیازمند کارکنان تعلیم‌یافته است.

 

کشت

 

ویژگی عالی؛ امکان انجام آزمون حساسیت آنتی‌بیوتیکی را فراهم می‌سازد.

 

حساسیت گوناگون؛ نیازمند کارکنان تعلیم‌یافته و تجهیزات مناسب است.

 

 

 

 

 

 

 

سرطان معده

داده‌های همه‌گیرشناختی فراوان، مؤید ارتباط قوی میان عفونت هلیکوباکتر پیلوری و سرطان‌های معده در نواحی غیرکاردیا (یعنی سرطان‌های دیستال به پیوستگاه مری و معده) است. این عفونت از سوی سازمان جهانی بهداشت به‌عنوان یک کارسینوژن انسانی طبقه‌بندی شده است. خطر سرطان در بیمارانی که عفونت هم در مخاط آنتروم و هم در مخاط فوندوس آنها القای التهاب کرده و سبب آتروفی مخاطی و متاپلازی روده‌ای شده، بیشتر است. ریشه‌کنی عفونت هلیکوباکتر پیلوری از پیشرفت گاستریت آتروفیک جلوگیری می‌کند، اما شواهد اندکی از بهبود آتروفی یا متاپلازی روده‌ای به دست آمده است؛ و هنوز معلوم نیست که آیا ریشه‌کنی عفونت، خطر سرطان معده را کاهش می‌دهد یا خیر.

 

لنفوم MALT معده

 

 

 

مطالعات همه‌گیرشناختی همچنین حکایت از ارتباط قوی میان عفونت هلیکوباکتر پیلوری و وجود لنفوم‌های MALT معده دارند. از این گذشته، ریشه‌کنی عفونت سبب بهبود اکثر موارد لوکالیزه لنفوم MALT معده می‌شود.


سایر مشکلات دستگاه گوارش

حداقل %50 افرادی که مورد آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی قرار می‌گیرند هیچ‌گونه شواهدی از ازوفاژیت یا زخم معده یا دوازدهه ندارند و اصطلاحاً دچار سوءهاضمه بدون زخم (nonulcer dyspepsia) یا سوءهاضمه عملکردی (functional dyspepsia) هستند. در چنین بیمارانی، نمونه‌های گرفته‌شده از مخاط معده اغلب نشان‌دهنده وجود هلیکوباکتر پیلوری و التهاب همراه آن هستند، هرچند که این یافته در اشخاص فاقد علایم گوارشی فوقانی نیز شایعند. اکثر کارآزمایی‌های تصادفی‌شده درمان ریشه‌کنی هلیکوباکتر پیلوری، بهبود معنی‌داری را در علایم بیماران دچار سوءهاضمه بدون زخم نشان نداده‌اند؛ برخی کارآزمایی‌های معدود نیز فایده اندکی را گزارش کرده‌اند، هرچند ممکن است زخم‌های تشخیص داده‌نشده توجیه‌کننده این فایده اندک بوده باشند. بر این اساس، شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد عفونت مزمن هلیکوباکتر پیلوری در غیاب زخم معده یا دوازدهه، دلیل ایجاد علایم گوارشی فوقانی است.

شیوع عفونت هلیکوباکتر پیلوری در مبتلایان به ریفلاکس معده به مری (GERD) و آدنوکارسینوم مری (که می‌تواند عارضه‌ای از GERD باشد) کمتر از افراد سالم است. گاستریت آتروفیک ناشی از هلیکوباکتر پیلوری، که با کاهش ترشح اسید همراه است، می‌تواند علیه این بیماری‌ها محافظت ایجاد کند. یک فرابررسی جدید نتوانست ارتباط معنی‌داری میان ریشه‌کنی هلیکوباکتر پیلوری و افزایش خطر GERD بیابد.

 

 

راهبردها و شواهد
اندیکاسیون‌های آزمون عفونت هلیکوباکتر پیلوری از آنجا که اکثریت عمده بیماران دچار عفونت هلیکوباکتر پیلوری به هیچ بیماری بالینی مرتبط با آن مبتلا نیستند، آزمون روتین اقدام مناسبی قلمداد نمی‌شود. اندیکاسیون‌های قطعی برای تشخیص و درمان عفونت عبارتند از: زخم‌های اثبات‌شده معده یا دوازدهه و لنفومMALT معده. بعد از رزکسیون سرطان معده ‌نیز آزمون عفونت و ریشه‌کنی متعاقب آن منطقی به نظر می‌رسد. علاوه بر این، راهکارهای اروپایی توصیه می‌کنند عفونت هلیکوباکتر پیلوری در بستگان درجه اول بیماران مبتلا به سرطان معده و در مبتلایان به گاستریت آتروفیک، کم‌خونی فقر آهن توجیه‌نشده، یا پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایدیوپاتیک مزمن، ریشه‌کن شود؛ هرچند داده‌های مؤید این توصیه‌ها بسیار ناچیز هستند.

افراد دچار سوءهاضمه بررسی‌نشده بدون عارضه را نیز می‌توان با روش‌‌های غیرآندوسکوپیک (غیرتهاجمی) از نظر عفونت هلیکوباکتر پیلوری مورد آزمون قرار داد؛ درمان ریشه‌کنی در بیماران دارای آزمون مثبت انجام می‌شود. دلیل اتخاذ این راهبرد آن است که در برخی بیماران مبتلا به سوءهاضمه، ممکن است زخم ناشی از هلیکوباکتر پیلوری علت ایجاد علایم بیمار باشد. این راهبرد غیرآندوسکوپیک برای بیمارانی که همزمان علایم خطر (یعنی کاهش وزن، استفراغ پایدار، یا خونریزی دستگاه گوارش) را دارند، یا در بیماران مسن‌تر (بر اساس راهکار‌های مختلف بالای 45 یا 55 سال) که به تازگی دچار سوءهاضمه شده‌اند مناسب نیست و آندوسکوپی در این افراد لازم است. راهبرد غیرآندوسکوپیک همچنین در بیماران مبتلا به سوءهاضمه ناشی ازNSAID عموماً توصیه نمی‌شود، زیرا داروهای گروه NSAID می‌توانند در غیاب عفونت هلیکوباکتر پیلوری زخم ایجاد کنند.

یکی از جاذبه‌های راهبرد «آزمون و درمان» آن است که با این راهبرد می‌توان بیمار را در معرض ناراحتی و هزینه آندوسکوپی قرار نداد. با این حال، از آنجا که تنها اقلیتی از بیماران دارای آزمون مثبت هلیکوباکتر پیلوری دچار زخم زمینه‌ای هستند، بیشتر بیمارانی که با راهبرد «آزمون و درمان» تحت بررسی قرار گرفته‌اند، متحمل دشواری، هزینه و عوارض جانبی بالقوه درمان شده‌اند، بدون آن که فایده چندانی عایدشان گردد. در یک کارآزمایی با شاهد دارونما، 294 بیمار با سوءهاضمه بررسی‌نشده و آزمون تنفسی مثبت هلیکوباکتر پیلوری، تحت درمان تجربی قرار گرفتند. میزان رفع علایم در یک سال در افراد دریافت‌کننده درمان ریشه‌کنی هلیکوباکتر پیلوری 50 و در گروه دارونما 36 بود (02/0=p)؛ هفت بیمار باید درمان ریشه‌کنی دریافت می‌کردند تا یک بیمار سود ببرد. اگر درمان محدود به بیمارانی می‌شد که احتمال وجود زخم در آنها بیشتر بود، احتمالاً سود بیشتری عاید می‌گردید. با وجود این، نه خصوصیات علایم و نه وجود سایر عوامل خطر زخم (نظیر جنس مرد، مصرف سیگار، و سابقه خانوادگی زخم پپتیک)، هیچ‌یک در طب بالینی کمک خاصی به افتراق بیماران سوءهاضمه ناشی از زخم از بیماران دچار سوءهاضمه بدون زخم نمی‌کنند.
در کارآزمایی‌های بالینی که راهبرد «آزمون و درمان» را با آندوسکوپی در مراحل اولیه یا درمان مهارکننده پمپ پروتون مقایسه کرده‌اند، هر سه راهبرد به یک میزان در بهبود علایم اثربخش بوده‌اند؛ اما آندوسکوپی در مراحل اولیه گران‌تر از دو راهبرد دیگر بوده است. با این حال، بعید به نظر می‌رسد راهبرد «آزمون و درمان» در جمعیت‌های دارای شیوع عفونت هلیکوباکتر پیلوری کمتر از 20 هزینه- اثربخش باشد. اطلاعاتی درباره پیامدهای طولانی‌مدت این راهبردها موجود نیست.


آزمون‌های غیرآندوسکوپیک

آزمون سرولوژیک IgG آنتی‌بادی علیه هلیکوباکتر پیلوری اغلب در شناسایی عفونت به‌کار می‌رود. با این حال، یک فرابررسی که مطالعات انجام‌شده بر روی چندین آزمون سرولوژیک کمّی تجاری را شامل می‌شد نشان داد که حساسیت و ویژگی کلی آنها به ترتیب تنها 85 و 79 است. مقادیر آستانه مناسب در جمعیت‌های گوناگون متفاوت است، و نتایج آزمون اغلب به صورت مثبت، منفی و مبهم گزارش می‌شوند. همچنین، این آزمون در تأکید ریشه‌کنی عفونت ارزش ناچیزی دارد، زیرا آنتی‌بادی‌ها ماه‌ها بعد از ریشه‌کنی، و گاهی بیشتر، پایدار می‌مانند.

آزمون تنفسی اوره شامل نوشیدن اوره نشاندار با 13C یا 14C است، که توسط اوره‌آز هلیکوباکتر پیلوری به دی اکسید کربن نشاندار تبدیل می‌گردد. گاز نشاندار در نمونه تنفسی اندازه‌گیری می‌شود. این آزمون حساسیت و ویژگی 95 دارد. عفونت را می‌توان با شناسایی آنتی‌ژن‌های اختصاصی هلیکوباکتر پیلوری در یک نمونه مدفوع، با استفاده از آنتی‌بادی‌های پلی‌کلونال یا مونوکلونال نیز تشخیص داد (آزمون آنتی‌ژن مدفوعی). آزمون آنتی‌بادی مونوکلونال (که آن هم حساسیت و ویژگی 95 دارد) دقیق‌تر از آزمون آنتی‌بادی پلی‌کلونال است. هم در آزمون تنفسی و هم در آزمون آنتی‌ژن مدفوعی، بیمار باید 2 هفته قبل از آزمون، مصرف مهارکننده‌های پمپ پروتون و 24 ساعت قبل از آزمون، مصرف آنتاگونیست‌های گیرنده H2 را قطع کند و از 4 هفته قبل از آزمون از مصرف هرگونه آنتی‌بیوتیک اجتناب کند، زیرا این داروها ممکن است عفونت را سرکوب کنند و حساسیت آزمون را کاهش دهند.
آزمون‌های آندوسکوپیک

عفونت هلیکوباکتر پیلوری را می‌توان با چندین روش در نمونه‌برداری از مخاط معده تشخیص داد. نمونه‌ها معمولاً از ناحیه پره‌پیلوریک گرفته می‌شوند، اما گرفتن نمونه‌های بیشتر از مخاط فوندوس ممکن است حساسیت آزمون را افزایش دهد، علی‌الخصوص اگر بیمار اخیراً تحت درمان با مهارکننده‌های پمپ پروتون قرار داشته باشد.

در روش مبتنی بر اوره‌آز، نمونه بیوپسی آندوسکوپیک در محلولی از اوره و رنگ حساس به pH قرار داده می‌شود. در حضور هلیکوباکتر پیلوری، اوره‌آز باکتری اوره را به آمونیاک تبدیل می‌کند، و بالا رفتن pH موجب تغییر رنگ محلول می‌شود. دستورالعمل اجتناب از مهارکننده‌های پمپ پروتون، آنتاگونیست‌های گیرنده H2، و درمان آنتی‌بیوتیکی قبل از آزمون در این روش هم وجود دارد تا احتمال نتایج منفی کاذب را به حداقل برساند. این آزمون حساسیت بالای 90 و ویژگی بالای 95 دارد.

یک ابزار دیگر تشخیصی شامل آزمون بافت‌شناسی روتین یک نمونه بیوپسی است؛ اگر عفونت هلیکوباکتر پیلوری وجود داشته باشد، ارگانیسم و گاستریت همراه آن در برش‌های رنگ‌آمیزی‌شده با هماتوکسیلین و ائوزین یا گیمسا قابل مشاهده است. با آن که کشت ارگانیسم نیز امکان‌پذیر است و اجازه آزمون حساسیت به عوامل ضدمیکروبی را به ما می‌دهد، تجهیزات کشت هلیکوباکتر پیلوری همه جا در دسترس نیست و حساسیت این روش نسبتاً پایین است.


درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری

رژیم‌های دارویی گوناگونی در درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری به کار می‌رود . بیشتر این رژیم‌ها شامل دو آنتی‌بیوتیک به‌علاوه یک مهارکننده پمپ پروتون یا یک ترکیب بیسموت (یا هر دوی آنها) است. رایج‌ترین درمان خط اول عبارت است از درمان سه دارویی شامل یک مهارکننده پمپ پروتون به‌علاوه کلاریترومایسین و آموکسی‌سیلین، که هریک به‌صورت دو بار در روز به مدت 7 تا 14 روز تجویز می‌گردد. در بیماران دچار آلرژی به پنی‌سیلین، از مترونیدازول به جای آموکسی‌سیلین استفاده می‌شود.

طول دوره درمان سه دارویی به طور معمول در ایالات متحده 10 تا 14 روز و در اروپا 7 روز است. یک فرابررسی جدید که 21 کارآزمایی تصادفی‌شده را شامل می‌شد نشان داد که میزان ریشه‌کنی با درمان 10 روزه سه دارویی، 4/0 بالاتر از درمان 7 روزه، و با درمان 14 روزه سه دارویی، 5/0 بالاتر از درمان 7 روزه سه دارویی است. این تفاوت‌های مطلق از نظر آماری معنی‌دار هستند اما از نظر بالینی اهمیت چندانی ندارند.

یک درمان خط اول دیگر در مناطق دارای شیوع بالای عفونت هلیکوباکتر پیلوری مقاوم به کلاریترومایسین (یعنی بالای 20 مقاومت) عبارت است از درمان چهار دارویی شامل یک مهارکننده پمپ پروتون، تتراسیکلین، مترونیدازول، و یک نمک بیسموت به مدت 10 تا 14 روز؛ البته نمک‌های بیسموت در برخی کشورها نظیر ایالات متحده در دسترس نیستند. یک فرابررسی جدید که 93 مطالعه را در بر می‌گرفت نشان داد که میزان ریشه‌کنی با درمان چهار دارویی حاوی کلاریترومایسین به‌علاوه مترونیدازول، نسبت به درمان سه دارویی حاوی این دو دارو، در جمعیت‌های مقاوم به کلاریترومایسین یا مترونیدازول بالاتر است.

یک رژیم خط اول دیگر، درمان 10 روزه متوالی است، که شامل تجویز یک مهارکننده پمپ پروتون به‌علاوه آموکسی‌سیلین به مدت 5 روز، و متعاقب آن یک مهارکننده پمپ پروتون به‌علاوه کلاریترومایسین و تینیدازول به مدت 5 روز دیگر است. در یک فرابررسی که 10 کارآزمایی تصادفی‌شده در ایتالیا را شامل می‌شد، میزان ریشه‌کنی با این روش 93 و میزان ریشه‌کنی درمان سه دارویی استاندارد 77گزارش شده است. این در حالی است که در یککارآزمایی در اسپانیا، میزان ریشه‌کنی در میان بیمارانی که به صورت تصادفی در گروه درمان متوالی قرار گرفته بودند تنها 84 بوده است. این یافته نشان می‌دهد که اثربخشی رژیم متوالی قبل از استفاده گسترده باید در مطالعات بیشتر اثبات گردد.

جدول 2. رژیم‌های مورد استفاده در درمان عفونت

هلیکوباکتر پیلوری

درمان استاندارد خط اول (استفاده از یکی ازسه گزینه زیر)درمان سه دارویی به مدت 14-7 روز

مهارکننده پمپ پروتون، دوز ترمیم‌کننده دوبار در روز*

آموکسی‌سیلین، یک گرم دوبار در روز†

کلاریترومایسین، 500 میلی‌گرم دوبار در روز

رژیم چهار دارویی به مدت 14-10 روز‡

مهارکننده پمپ پروتون، دوز ترمیم‌کننده دوبار در روز*

تری‌پتاسیم دی‌سیتراتو بیسموتات، 120 میلی‌گرم چهاربار در روز

تتراسیکلین، 500 میلی‌گرم چهاربار در روز

مترونیدازول، 250 میلی‌گرم چهاربار در روز$

درمان متوالی

روزهای 1 تا 5

مهارکننده پمپ پروتون، دوز ترمیم‌کننده دوبار در روز*

آموکسی‌سیلین، یک گرم دوبار در روز

روزهای 6 تا 10

مهارکننده پمپ پروتون، دوز ترمیم‌کننده دوبار در روز*

کلاریترومایسین، 500 میلی‌گرم دوبار در روز
تینیدازول، 500 میلی‌گرم دوبار در روز$درمان خط دوم، اگر درمان سه دارویی حاوی کلاریترومایسین در خط اول به کار رفته باشد (یکی از دو رژیم زیر به کار رود)

درمان سه دارویی به مدت 14-7 روز

مهارکننده پمپ پروتون، دوز ترمیم‌کننده یک‌بار در روز*

آموکسی‌سیلین، یک گرم دوبار در روز

مترونیدازول، 500 میلی‌گرم (یا 400 میلی‌گرم) دوبار در روز$

درمان چهار دارویی، به گونه‌ای که در درمان خط اول ذکر شده است

* مثال‌هایی از دوزهای ترمیم‌کننده مهارکننده‌های پمپ پروتون عبارتند از رژیم‌های زیر که همگی دوبار در روز مصرف می‌شوند: اومپرازول با دوز 20 میلی‌گرم، ازومپرازول با دوز 20 میلی‌گرم، رابپرازول با دوز 20 میلی‌گرم، پنتوپرازول با دوز 40 میلی‌گرم، و لانزوپرازول با دوز 30 میلی‌گرم. در برخی مطالعات، ازومپرازول با دوز 40 میلی‌گرم یک‌بار در روز تجویز شده است.

† اگر بیمار آلرژی به آموکسی‌سیلین دارد، به جای آن از مترونیدازول (با دوز 500 میلی‌گرم یا 400 میلی‌گرم) دو بار در روز و (فقط در درمان سه دارویی خط اول) کلاریترومایسین با دوز کمتر 250 میلی‌گرم دو بار در روز استفاده شود.

‡ درمان چهار دارویی به عنوان خط اول درمان در مناطقی که شیوع مقاومت به کلاریترومایسین یا مترونیدازول بالاست (بالای 20) یا در بیمارانی که مواجهه اخیر یا مکرر با کلاریترومایسین یا مترونیدازول داشته‌اند، مناسب است.

$ باید حین درمان با مترونیدازول یا تینیدازول از مصرف الکل اجتناب شود، چون احتمال واکنشی شبیه واکنش به دی‌سولفیرام وجود دارد.

 

 

تأیید ریشه‌کنی

تأیید ریشه‌کنی عفونت هلیکوباکتر پیلوری در بیمارانی که به یک زخم ناشی از هلیکوباکتر پیلوری یا لنفوم MALT معده مبتلا هستند، یا به دلیل سرطان معده غیرپیشرفته مورد رزکسیون معده قرار گرفته‌اند، دارای اهمیت است. به علاوه، برای پرهیز از تکرار درمان در بیمارانی که علایمشان قابل انتساب به هلیکوباکتر پیلوری نیست، آزمون مجدد جهت پیگیری در بیماران دچار سوءهاضمه‌ای که علایم آنها پس از درمان ریشه‌کنی هلیکوباکتر پیلوری ادامه پیدا کرده است، اندیکاسیون دارد. تأیید ریشه‌کنی با استفاده از یک آزمون تنفسی اوره یا آزمون آنتی‌ژن مدفوعی امکان‌پذیر است؛ این آزمون‌ها حداقل 4 هفته بعد از اتمام درمان انجام می‌گیرند تا از منفی کاذب شدن نتایج ناشی از سرکوب هلیکوباکتر پیلوری اجتناب شود. ریشه‌کنی را همچنین می‌توان در بیمارانی که انجام آندوسکوپی مجدد در آنها ضروری است، با انجام آزمون‌های تشخیصی آندوسکوپیک (جدول 1) تأیید کرد.


درمان عفونت پایدار متعاقب درمانپیش از تجویز دوره جدید درمان، باید معلوم شود که آیا عفونت کماکان پایدار مانده، و آیا درمان آنتی‌بیوتیکی بیشتر مناسب هست یا خیر. در بیماران دارای زخم یا لنفوم MALT معده تأییدشده، یا بعد از رزکسیون معده در سرطان غیرپیشرفته معده، تلاش مجدد برای ریشه‌کنی اندیکاسیون دارد. با این حال، اگر علت درمان اولیه «سوءهاضمه بررسی‌نشده» بوده باشد (یعنی احتمال وجود زخم کم بوده و بهبود علایم متعاقب ریشه‌کنی چندان انتظار نمی‌رود)، معلوم نیست درمان مجدد ریشه‌کنی اقدام مناسبی باشد؛ مطالعاتی که با هدف تعیین درمان بهینه چنین بیمارانی طراحی شده باشند، در دست نیستند. گزینه‌های درمانی عبارتند از درمان تجربی مهار اسید، آندوسکوپی برای کشف زخم احتمالی زمینه‌ای یا علت دیگری برای علایم بیمار، و کاربرد مجدد راهبرد «آزمون و درمان». احتمال این که علایم بیمار، منشأ دیگری داشته باشد (نظیر بیماری‌های مجاری صفراوی، پانکراس، عضلانی- اسکلتی، قلبی، یا استرس روانی- اجتماعی) همیشه باید در نظر گرفته شود. در صورتی که دوره جدیدی از درمان ریشه‌کنی عفونت هلیکوباکتر پیلوری تجویز می‌گردد، اهمیت پایبندی به رژیم درمانی باید مورد تأکید قرار گیرد، چرا که پایبندی نامناسب ممکن است علت شکست درمان اولیه باشد.

درمان انتخابی خط دوم بستگی به درمان اولیه دارد (جدول 2). شکست درمان اغلب ناشی از مقاومت هلیکوباکتر پیلوری به کلاریترومایسین یا مترونیدازول (یا هردو) است. اگر در درمان اولیه یکی از نمک‌های بیسموت به کار نرفته باشد، درمان چهار دارویی مبتنی بر بیسموت به طور شایع به عنوان خط دوم درمان مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ که میزان ریشه‌کنی در مجموعه موارد گزارش‌شده در این صورت بین 95 - 75 بوده است. درمان‌های سه دارویی را نیز می‌توان در بیمارانی که درمان اولیه آنها با شکست مواجه شده امتحان کرد. یک مهارکننده پمپ پروتون در ترکیب با مترونیدازول و یکی از دو داروی آموکسی‌سیلین یا تتراسیکلین، در بیمارانی که قبلاً با رژیم سه دارویی یک مهارکننده پمپ پروتون به‌علاوه آموکسی‌سیلین و کلاریترومایسین درمان شده‌اند، توصیه می‌شود. در درمان خط دوم باید از تجویز کلاریترومایسین اجتناب شود، مگر آن که آزمون‌های مقاومت دارویی تأیید کنند که سویه هلیکوباکتر پیلوری به این دارو حساس است.

بیمارانی که عفونت هلیکوباکتر پیلوری بعد از دوره دوم درمان باز هم در آنها پایدار مانده است و انجام ریشه‌کنی در آنان با اقدام مناسبی 
ارزیابی شده، باید به فردی متخصص که به تجهیزات کشت هلیکوباکتر پیلوری و انجام آزمون‌های حساسیت باکتری دسترسی دارد و از تجربه کافی در درمان‌های جایگزین عفونت برخوردار است، ارجاع گردد. در مجموعه موارد گزارش‌شده، اثربخشی رژیم‌های متعددی به عنوان درمان رهایی‌بخش گزارش شده است. به عنوان مثال، بعد از شکست درمان، درمان مجدد با یک رژیم سه دارویی حاوی لووفلوکساسین یا ریفابوتین، به علاوه یک مهارکننده پمپ پروتون با میزان بالای ریشه‌کنی همراه بوده است. با وجود این، در استفاده از ریفابوتین که ممکن است سبب مقاومت مایکوباکتریوم‌ها در بیمارانی شود که از قبل به عفونت مایکوباکتریایی مبتلا بوده‌اند، باید احتیاط کرد.

جدول 3. راهکارهای ارزیابی و درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری*

 

کالج بیماری‌های گوارش آمریکاگزارش سومین اجماع ماستریخت
معیارهای انجام آزمون

زخم فعال معده یا دوازدهه، سابقه زخم فعال معده یا دوازدهه که قبلاً درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری نشده باشد، لنفوم MALT معده، سابقه رزکسیون آندوسکوپیک سرطان معده غیرپیشرفته، یا سوءهاضمه بررسی‌نشده

 

همان معیارهای کالج بیماری‌های گوارش آمریکا، به انضمام معیارهای زیر: سرطان معده در بستگان درجه اول، گاستریت آتروفیک، کم‌خونی فقر آهن توجیه‌نشده، یا پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایدیوپاتیک مزمن†

 

معیارهای راهبرد «آزمون و درمان»

سن بالای 55 سال و فاقد علایم خطر$

 

سن بالای 45 سال و فاقد علایم خطر‡$

 

طول مدت درمان

14-10 روز

 

7 روز

 

* راهکارهای کالج بیماری‌های گوارش آمریکا توسط چی (Chey)، وانگ (Wong) و کمیته پارامترهای طبابت کالج بیماری‌های گوارش آمریکا گزارش شده‌اند؛ راهکارهای گزارش سومین اجماع ماستریخت توسط مالفرتهاینر (Malfertheiner) و همکاران گزارش شده است. MALT=بافت لنفویید مخاطی

† گزارش‌ها نشان می‌دهند که ریشه‌کنی هلیکوباکتر پیلوری در بیماران دچار پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایدیوپاتیک مزمن موجب افزایش تعداد پلاکت می‌شود، هرچند که داده‌ها در این زمینه محدود است.

‡ سن آستانه در کشورهای مختلف، بسته به شیوع سرطان‌های دستگاه گوارش فوقانی، متفاوت است.

$ علایم خطر شامل دیسفاژی، کاهش وزن، شواهد خونریزی گوارشی، و استفراغ پایدار هستند.

موارد عدم قطعیت

داده‌های حاصل از کارآزمایی‌های تصادفی‌شده برای مراقبت از بیماران دچار سوءهاضمه بررسی‌نشده‌ای که علایمشان بعد از اتمام درمان ریشه‌کنی هلیکوباکتر پیلوری ادامه می‌یابد، در دست نیست. تأثیر ریشه‌کنی عفونت هلیکوباکتر پیلوری بر خطر سرطان معده روشن نیست اما هم‌اکنون در دست بررسی است.

 

راهکارها

راهکارهای کالج بیماری‌های گوارش آمریکا و راهکارهای ماستریخت در توصیه‌های خود برای انجام آزمون‌های تشخیصی و درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری تفاوت‌هایی جزئی دارند (جدول 3).


نتیجه‌گیری و توصیه‌هاراهبرد غیرتهاجمی «آزمون و درمان» عفونت هلیکوباکتر پیلوری در مورد بیماران جوانی که علایم گوارشی فوقانی دارند اما فاقد علایم خطر هستند، منطقی است؛ مانند موردی که در ابتدای این مقاله مطرح شده است. آزمون‌های غیرتهاجمی را می‌توان با استفاده از آزمون تنفسی اوره، آزمون آنتی‌ژن مدفوعی، یا آزمون سرولوژیک انجام داد؛ که آزمون سرولوژیک کمترین دقت را دارد. درمان سه دارویی با یک مهارکننده پمپ پروتون، کلاریترومایسین و یکی از دو داروی آموکسی‌سیلین یا مترونیدازول کماکان به عنوان درمان مناسب خط اول مطرح است، به شرطی که میزان مقاومت محلی به کلاریترومایسین بالا نباشد. بسیار بعید به نظر می‌رسد که عود یا پایداری علایم متعاقب درمان ریشه‌کنی برای سوءهاضمه بررسی‌نشده، نشانه‌ای از شکست درمان باشد؛ بلکه به احتمال بیشتر، علایم ارتباطی با عفونت هلیکوباکتر پیلوری نداشته‌اند. درمان مجدد ریشه‌کنی نباید مورد نظر باشد، مگر آن که عفونت پایدار هلیکوباکتر پیلوری تأیید شده باشد. داده‌هایی درباره درمان بهینه سوءهاضمه راجعه یا پایدار متعاقب آزمون‌های غیرتهاجمی و درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری وجود ندارد. گزینه‌های مطرح عبارتند از درمان مهار اسید، آندوسکوپی برای کشف زخم یا علت دیگری که توجیه‌کننده علایم باشد؛ و نیز تکرار راهبرد «آزمون و درمان»؛ علل بالقوه ایجاد علایم نیز باید مجدداً بررسی شوند.

 



:: موضوعات مرتبط: بیماری، میکروب
:: برچسب‌ها: علوم ازمایشگاهی, بیماری ها
ن :
ت : 2012/7/22
جهت اطلاع از تنظیمات و ویــــرایش این قالب اینجا را کلیک کنید.

.:: کلیک کنید ::.

قالب بلاگفا

قالب وبلاگ

purchase vpn

بازی اندروید